نماز و روزه ، در كتاب و سنت تنها خود مكلفانند ، و نيابت در هر حال نيازمند به‌دليل است ، و اين‌جا هرگز دليلى بر وجوب نيابت نيست « 1 » . مسائلى نوين مسأله‌ى 433 - اگر در افقى كه روزه‌دار است مغرب شد و افطار كرد و سپس با هواپيما سفرى كرد و پيش از مغرب به‌مقصدى ديگر كه هنوز مغرب نشده رسيد ، آيا اكنون هم بايستى هم‌چنان در حالت روزه بماند ؟ ظاهراً اين‌جا هم بايد تا مغرب آن افق امساك كند كه خود ملحق به‌روزه است ، و اين نيز مانند كسى است كه سهواً و يا عمداً روزه‌اش را افطار كرده كه در عين اين‌كه روزه نيست لكن تا آخر وقت ، امساك بر او واجب است ، ولى امساك نكردن در مسأله‌ى مورد بحث ترك روزه محسوب نمىشود و تنها حرام است . مسأله‌ى 434 - اگر در افق پيشين مغرب آن‌را درك كرد و لكن افطار نكرد و هم‌چنان به‌سير خود ادامه داد و به‌افق ديگرى كه هنوز مغرب نشده رسيد واجب است تا مغرب همان افق هم‌چنان در حالت روزه باقى بماند ، زيرا اطلاق آيه شريفه : « ثُمَّ أتِمُّوا الصِّيامَ إلَى اللَّيلِ » شامل اين افق نيز مىباشد در اين مورد افق روزه او مصداق دومى پس از گذشتن مصداق اول پيدا كرده و اطلاق و شمول اين آيه چنان موردى را مانند ساير مواردش زير پوشش دارد . مسأله‌ى 435 - در منطقه‌هايى كه شب و روز پياپى عادى ندارد ، كه چند ماه شب است و چند ماه روز حكم روزه اين است كه در هر يك از شب و روز پيوسته زمان را به‌طور برابر و يا هم‌چون نزديك‌ترين افق‌هايى كه شب و روز عادى دارند تقسيم كند ، و روزه را برحسب همان تقسيم‌ها انجام دهد ، چنان‌كه نماز هم به‌همين حساب تقسيم مىگردد . و بهترين افقى كه مقياس تمامى افق‌هاست افق مكه‌ى مكرمه است كه ام‌القرى است . مسأله‌ى 436 - در جاهايى كه شب و روز پياپى است ولى شب يا روز به‌اندازه‌اى بلند

--> ( 1 ) - در خصوص روزه ابن ادريس ، و علامة در كتاب منتهى اين نيابت را منع كرده‌اند