الشيخ محمد الصادقي الطهراني
119
رساله توضيح المسائل نوين (فارسى)
واجبات نماز مىباشد و در ركوع و سجود و قنوت هم از مستحبات است . نمازهاى واجب مسألهى 233 - اضافه بر نمازهاى روزانه ، نماز جمعه و عيد فطر و قربان و آيات و ميت و طواف و نمازهاى مورد نذر و عهد و قسم واجب است ، و در وجوب ! نمازهاى پدر و مادر بر پسر بزرگ يا عدم وجوبش بعداً گفتوگويى خواهيم داشت . نمازهاى پنجگانه مسألهى 234 - وقت نماز صبح از طلوع فجر صادق تا طلوع آفتاب ، و وقت نماز ظهر و عصر از ظهر تا غروب خورشيد « 1 » ، و وقت نماز مغرب و عشا از مغرب تا نصف شب : نيمه حقيقى آن است ، و معيار نصف شب ميانهى غروب و طلوع آفتاب است ، چنانكه در قرآن « إلى غَسَقِ اللَّيْلِ » ( سورهى اسرى ، آيهى 78 ) است كه همان قلهى تاريكى شب مىباشد « 2 » زيرا « ليل » كل تاريكى عرفى و « غسقِ » آن تاريكى عميق ميانگين تمامى شب است . مسألهى 235 - بلند خواندن دو ركعت صبح و دو ركعت اول مغرب و عشاء واجب نيست ، چنانكه آياتى مانند « و لا تَجْهَر بِصَلاتِكَو لا تُخافِتْ بِها وَ ابْتَغِ بَيْنَ ذلك سَبيلًا » ( سورهى اسرى ، آيهى 110 ) تنها يكنوع خواندن ميانه را در كل نمازها واجب دانسته كه خيلى نه بلند باشد ، و نه آنچنان كوتاه كه خود نشنوى « 3 » و روايات ششگانهى
--> ( 1 ) - در اينكه آخر وقت نماز عصر غروب خورشيد است و نه مغرب دو آيهى : « قبل غروبها » ( سورهى طه ، آيهى 130 ) و « قبلالغروب » ( سورهى ق ، آيهى 39 ) و نه « المغرب » گواه است و علمايى مانند علامه حلى در قواعد و صدوق در عللالشرايع و شيخ طوسى در كتاب مبسوط و سيد مرتضى و فيض كاشانى و از معاصران مرحوم آقاى خويى ( 1 : 52 ) و گروهى ديگر از فقيهان شيعه موافقند ( 2 ) - بدين معنى كه آغازش غروب آفتاب و آخرش طلوع آفتاب مىباشد ، و نه آنكه آخرش طلوع فجر باشد . و از معاصران آقاى خويى از نظر فتوا و آقاى خمينى با احتياط واجب با نظر ما موافقند ( 3 ) - محقق حلى در دعواى اجماع توسط شيخ طوسى اعتراض كرده كه اين خود زورگويى شيخ است زيرا برخى از فقيهان شيعه آن را واجب نمىدانند ، و از جمله سيد مرتضى علم الهدى است و در مجمعالبرهان است كه اگر ترس از اجماع نبود فتواى بهاستحباب اولويت داشت و صاحب مدارك و خراسانى در ذخيره و صاحب بحارالانوار استحبابش را قوى دانستهاند