تولّد امام عليه السلام در روز هشتم ربيع الثانى يا 24 ربيع الاوّل سال 232 هجرى قمرى مدينه منوّره به قدوم مبارك دوّمين فرزند ذكور امام هادى ( ع ) مزيّن گشت . اين نوزاد فرخنده از دامان مادرى پرهيزكار و مؤمنه و دانا به نام سليل يا حديث متولّد گشت و مانند ساير امامان به محض تولّد دستها را بر زمين گذاشته و سر بر آسمان برداشت و پس از تقديس و تحميد پروردگار به وحدانيّت او و رسالت جدّ گرامى خود محمّد مصطفى ( ص ) شهادت داد . امام هادى ( ع ) اين نوزاد را حسن نام نهاد و كنيهء مباركش را ابو محمّد قرار داد و از همان به دو تولّد او را به عنوان امام و جانشين خود معرفى فرمود . خصوصا كه امام هادى قبل از تولّد امام حسن فرزند ديگرى به نام محمّد داشت و ممكن بود اين شبهه پيش بيايد كه او امام و جانشين پدر است ، ليكن اين پسر گرامى كه جوانى دانشمند ، متّقى و والامقام بود در سنّ جوانى از دنيا رفت و اينك مزار او در فاصله ميان بغداد و سامراء واقع است و به نام مقبره ( سيد محمّد ) مزار شيعيان مىباشد . پس از فوت اين پسر ، امام هادى ( ع ) خطاب به امام حسن عسگرى ( ع ) فرمود : ( فرزندم ، خدا را سپاسى تازه به جاى آور كه در بارهء تو فرمانى تازه پديد آورد ) شايد اين فرمان ، نعمت اتّفاق و اتّحاد و عدم بروز اختلاف پيرامون امامت آن حضرت باشد ، زيرا پس از وفات سيد محمّد اصولا ريشهء هر شبهه‌اى پيرامون امامت آن حضرت ، از اساس باطل مىشد ، اگر چه پيش از وفات او نيز امام هادى ( ع ) بارها به امامت امام حسن ( ع ) تصريح نموده بود [ 1 ] . سالهاى كودكى امام ( ع ) : تا سال 243 هجرى قمرى كه امام هادى ( ع ) در مدينه اقامت داشت ، امام حسن ( ع ) از چشمه‌سار علم و حكمت پدر سيراب شده و در سايهء آن امام همام پرورش مىيافت و آثار علم و نور ايمان از همان اوان كودكى در سيمايش آشكار بود . وقتى خليفهء عباسى امام ، هادى ( ع ) را از مدينه به شهر سامرا منتقل كرد ، امام

--> [ 1 ] بحار الانوار ، جلد 50 ، صفحه 244 - 242 .