آرى شجاعت خوى و خصلت آن امام همام بود ، ليكن زهد و عبادت و خصايص معنوى كه از آن حضرت آشكار شد ، در واقع مطابق با شرايط زندگى آن حضرت و لازمهء روحيهء مردمان هم عصر آن امام بوده است و اصولا همه پيامبران و امامان در طول زندگى خود از برنامه‌اى از پيش تعيين شده پيروى مىكردند كه مطابق مصالح زمانى آنان از جانب پروردگار كريم طراحى شده بود ، بگونه‌اى كه اگر هر يك از آنان در مقام و موقعيّت ديگرى ظهور مىيافت ، بدون اندكى كم و كاست ، همان رفتارى را در پيش مىگرفت كه پيامبر يا امام همان دوران در پيش گرفته بود . بدينسان برنامهء امام سجاد ( ع ) در طول دوران امامتش تأكيد بر بعد معنوى و روحى بود . روش امام در تربيت معنوى : امام ( ع ) مانند ساير امامان پيش از آنكه مردم را با زبان خود به سوى خدا فرا بخواند ، با كردار خويش راه خدا را تبليغ مىنمود و زندگى آن حضرت از هر جهت نمونه و الگوى كاملى از ايمان راستين به خدا و روز رستاخيز بود ، بعلاوه امام به علّت قرار گرفتن در شرايط دشوار اختناق چاره‌اى نداشتند ، جز آنكه تعاليم آسمانى را در قالب ادعيه به مسلمانان تعليم دهند ، لذا صحيفه سجاديّه را كه در آن حقيقتا روح ايمان تبلور مىيابد ، تأليف نمودند و اين گنجينه گرانقدر هم اكنون نيز تشنگان درياى حقيقت و ايمان را سيراب مىسازد و بر روحهاى پاكى كه از عشق حقّ در سوز و گدازند ، آب وصل مىنوشاند . در كنار اين تأليف ارزشمند امام ، به تربيت نسلى از علماى ربّانى همّت گماشت كه آنان هر يك به نوبهء خود دانشمندان و انقلابيون و بندگان صالحى را تربيت كردند و بدينسان تعاليم امام از طريق اين دانشمندان سلسله وار به ديگران انتقال مىيافت ، از جملهء اين دانشمندان مىتوان از سعيد بن جبير ( بصير العلماء ) نام برد ، او در عبادت و جهاد ، اسوه بود و آوازهء علم و دانش او در سراسر مملكت اسلامى پيچيده بود و سرانجام به دست حجاج بن يوسف به شهادت رسيد ، شاگرد ديگر امام ، ابو اسحاق عمر بن عبد اللَّه سبيعى بود كه از محدّثان بسيار موثّق و از عبّاد و زهّاد زمان خود بوده است ، از جمله شاگردان ديگر امام مىتوان از سعيد بن مسيّب ، عبد اللَّه بن حسن ، ابو حمزه ثمالى و . . . نام برد .