منطقه‌اى به نام ( غدير خم ) متوقّف فرمود و درنگ نمود تا ساير مسلمانان نيز به آن منطقه برسند ، آنگاه در ميان جمع بر روى بلندى ايستاد و خطابهء غرّا و مفصلى ايراد نمود كه در طىّ آن پس از حمد و ثناى الهى به وفات قريب الوقوع خود اشاره فرمود و آنها را به پيروى از كتاب خدا و عترت خويش فرا خواند و پس از بر شمردن خصال بىهمتاى على ( ع ) او را بر سر دست خود بالا برد و صريحا خطاب به مردم فرمود : اى مردم ، آيا من نسبت به مؤمنان از خود ايشان اولى و شايسته‌تر نيستم ؟ همه مسلمانان اين مطلب را تصديق نمودند ، سپس فرمود : پس هر كس من مولاى اويم ، اينك اين على مولاى اوست ، خداوندا دوستان او را دوست بدار و دشمنان او را دشمن دار ، سپس مردم را براى بيعت با على ( ع ) دعوت نمود و مردم دسته دسته براى بيعت به سوى على ( ع ) شتافتند [ 1 ] ، بايد از كسانى كه مدّعى هستند ولايت در خطبهء غدير به معناى سرپرستى نيست ، بلكه ولايت محبّت است ، پرسيد : آيا براى ولايت محبّت بيعت لازم است ؟ ! پس از آنكه پيامبر ( ص ) از تحقّق بيعت اطمينان يافت ، فرشته وحى بار ديگر نازل شد و ابلاغ كرد : الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً : امروز دين شما را برايتان كامل نمودم و نعمت خود را بر شما تمام كردم و دين اسلام را به عنوان آيين بر شما پسنديدم [ 2 ] ) . ليكن پيامبر ( ص ) مىدانست كه عرب كينه جوى تازه مسلمان شده ، دلاوريهاى على ( ع ) را در به خاك و خون كشيدن اقوام خود فراموش نخواهند كرد و رهبرى او را نخواهند پذيرفت ، از طرف ديگر پيامبر ( ص ) منافقان اطراف خود را كه براى در دست گرفتن قدرت و تسلّط بر مسلمين نقشه مىكشيدند به خوبى مىشناخت . لذا على رغم بيمارى مرتّبا و به هر مناسبتى رهبرى و جانشينى على ( ع ) در جمع مردم مطرح مىنمود و براى دور كردن منافقان از مدينه و خنثى كردن توطئه آنها لشكرى را به رهبرى اسامة بن زيد منظم فرمود و به آنها فرمان داد تا براى مقابله با روم از مدينه خارج شوند ، ليكن منافقان كه از بيمارى پيامبر ( ص ) آگاه بوده و مترصّد

--> [ 1 ] چنانچه آورده‌اند : اوّلين كسى كه به على ( ع ) تبريك گفت خليفه دوّم بود . [ 2 ] سورهء مائده ، آيه 3 .