بيشتر متكلّمان و بسيارى از علماى شيعه مانند شيخ مفيد طاب ثراه ، بر اين عقيده‌اند كه ابليس از ملائكه نيست بلكه از جنّيان است ، شيخ مفيد مىگويد : همانا روايات متواتر از ائمه هدى سلام اللَّه عليهم اين معنا را تأييد مىكند ، و اين قول اماميّه است ، ولى گروهى از علماء من جمله شيخ طوسى در تبيان ابليس را از ملائكه دانسته‌اند و اين قول را از ابى عبد اللَّه ( ع ) نقل كرده و مىگويد : ظاهر تفاسير شيعى موافق اين معناست و طائفه‌اى اخيرا در آن اختلاف نموده‌اند . بعضى علماء نيز ابليس را نگهبان و خازن بهشت مىدانند ، و برخى او را داراى مقام حكومت بر آسمان و زمين مىدانند و عدّهء ديگر مىگويند او ميان آسمان و زمين سرگردان است . امّا آنچه شيخ مفيد طاب ثراه فرمود : مطابق احاديث متواتر و مستفيض است ( عياشى ) با اسناد به امير المؤمنين ( ع ) مىگويد : اولين قطعهء زمين كه خداوند بر آن عبادت شد ، سرزمين كوفه بود كه وقتى ملائكه مأمور سجده بر آدم شدند در آن سرزمين سجده كردند . و در تفسير امام حسن عسگرى ( ع ) مىفرمايد : خداوند زمانى كه امام حسين ( ع ) و يارانش را به وسيلهء لشكرى كه با آنان مقاتله كردند و سر آن حضرت را حمل نمودند ، امتحان كرد ، آن حضرت به لشكر خود فرمود : شما از بيعت من آزاد هستيد ، پس به خانوادهء خود ملحق شويد و به اهل بيت خود فرمود : شما را نيز از ترك يارى و نصرت خود حلال مىكنم ، چون شما به سبب تعداد فراوان دشمن تاب مقاومت در برابر آنها را نداريد و اينها هدفى غير از نابودى من ندارند ، پس اى قوم مرا رها كنيد كه همانا خداوند مرا يارى خواهد كرد ، همانطور كه سنّت او در گذشتگان ما چنين بوده است ، امّا لشكر آن حضرت با او مفارقت كردند و او را رها نمودند ، ولى اهل بيت و نزديكانش از ترك او امتناع كردند و گفتند : ما هرگز تو را رها نمىكنيم ، پس آن حضرت به آنها فرمود : اگر شما نفس خود را مانند من آماده كرده‌ايد بدانيد كه خداوند تعالى منازل گرانقدر را بواسطهء تحمّل مكروهات و شدائد به بندگانش عطا مىكند ، و بدانيد كه من آخرين فرد شما هستم كه در اين دنيا خواهم بود و خداوند به ما كراماتى عطا مىكند تا تحمّل مشكلات بر ما آسان گردد و بدانيد كه دنيا و همه تلخى و شيرينىاش رؤيايى بيش نيست و بيدارى و تنبّه در آخرت است .