كافر خواهد شد و از بيم آنكه پدر و مادرش را به طغيان او كفر وادارد ، اراده كرديم كه پروردگارشان در عوض او فرزندى صالح به آن دو عطا كند كه از اين پسر نيكوكارتر و نسبت به والدين خود مهربانتر باشد [ 1 ] ) و خداوند در عوض آن پسر به پدر و مادر او دخترى عطا كرد كه از نسل او هفتاد پيامبر صالح از انبياء بنى اسرائيل متولّد شدند . ( و امّا آن ديوار متعلّق به دو پسر يتيم بود كه در شهر بودند و در زير آن ديوار گنجى بود كه به آن دو تعلّق داشت و چون پدر آن دو مرد صالحى بود ، پروردگارت اراده كرد كه آن دو به سنّ رشد برسند و از گنج خود بهره‌مند شوند اين تعبير همان امورى بود كه تو طاقت آن را نداشتى [ 2 ] ) در مورد اين آيات مىگوئيم : مراد از مجمع البحرين محل تلاقى دو درياى فارس و روم است و بعضى آن را در آفريقا دانسته‌اند ، بعضى ديگر نيز دو دريا را كنايه از وجود حضرت خضر ( ع ) و حضرت موسى ( ع ) دانسته‌اند كه موسى درياى علم ظاهرى و خضر درياى علم باطن بوده است . روايت شده موسى ( ع ) پس از هلاك قبطيان و ورود به مصر سخنرانى طولانى و عجيبى ايراد كرد كه مردم به شگفت آمده و به او گفتند : آيا كسى را داناتر از خود مىشناسى ؟ او گفت : خير ! آن وقت خداوند به او وحى كرد كه خضر از تو داناتر است و بايد براى فراگيرى علم به نزد او به روى . تولّد و حيات خضر در زمان افريدون بوده و در پيشاپيش لشكر ذو القرنين حركت مىكرد و بواسطهء دست‌يابى به آب حيات تا زمان موسى نيز زنده بوده و اكنون نيز زنده است . گفته شده كه موسى ( ع ) از پروردگارش پرسش نمود : كداميك از بندگان تو داناتر است ؟ خطاب رسيد : همان كسى كه شايسته است مردم از او علم بياموزند تا هدايت شوند ، موسى گفت : پروردگارا اگر در ميان بندگانت كسى از من داناتر است ، مرا بسوى او هدايت كن ، خداوند فرمود : خضر از تو داناتر است ، موسى گفت : او را در كجا بيابم ؟ فرمود : در كنار ساحل بر صخره‌اى ، موسى گفت : چگونه او را بشناسم ؟ خطاب رسيد : در توشهء راه خود ماهيى بردار ، هر گاه آن را گم كردى او را مىيابى ، پس موسى به راه افتاد و به يوشع ، همراه خود گفت : هر گاه ماهى را گم

--> [ 1 ] سوره كهف ، آيه 81 - 78 . [ 2 ] سوره كهف ، آيه 82 .