آسمان به عبادت خدا مشغول بود و تازه معلوم نيست كه از سالهاى دنيوى بوده يا اخروى . امّا در بارهء فرعون در روايات آمده است كه اينكه خداى سبحان چهار صد سال به او مهلت داد و او در آن سالها ادّعاى ربوبيّت مىكرد به جهت آن بود كه او بسيار خوش اخلاق بود و به آسانى مردم به دربار او راه مىيافتند و حاجب و دربان نداشت و هرگز بر سر سفره نمىنشست ، مگر اينكه در كنار سفرهء او يتيمان و مساكين هم حضور داشته باشند . از حضرت على ( ع ) روايت شده : مهلت دادن خداوند به فرعون به جهت آسان‌گيرى او در اجازه دادن به مردم و بخشش و اطعام او بود و خداوند هم در اين دنيا به او مهلت داد تا اعمالى را به انجام برساند . و اين جزاى دنيوى كه خداوند به ابليس يا فرعون داده مستلزم جبر براى مردم نيست ، بلكه آنها در طاعت حقّ مختار هستند . اين مطلب در موارد بسيارى به اثبات رسيده و مثلا كفّار هند و مرتاضان وقتى كه بعضى اعمال را مطابق مرام خود براى عبوديّت به انجام ميرسانند بدست آنها بسيارى از امور خارق العادة و خبر دادن از امور غيبى و . . . به انجام مىرسد و نيز بسيارى از اهل خلاف و دراويش به دست مشايخ و بزرگانشان در برابر جزاى عبادات اعمالى صورت مىگيرد كه از عهده اهل اللَّه خارج است . - وجه سوّم : اينكه فرعون و هامان هر دو در امر سحر و جادوگرى ماهر بودند و به همين وسيله بر قوم خود تفوّق و تسلّط يافتند و شايد جريان رود نيل نيز مستند به سحر باشد و هيچ منافاتى با سجده و تضرّع او به درگاه الهى نيز ندارد و به تحقيق سحر و جادوى جادوگران نيز خالى از دعاها و آيات نيست ، اگر چه كه امورى ديگر نيز به آن مىافزايند و ضميمه مىكنند ، لذا شايد جريان رود نيل نيز با استفاده از همين علم سحر واقع شده باشد و نظير آن در مورد كفّار و مخالفان مذهب نيز واقع شده است . - وجه چهارم : اينكه حكمت الهى اقتضا مىكند كه راه تكليف آميخته با الطاف و توفيقات و نيز پيچيده با انواع آزمايشات و ابتلائات باشد و عقل و وهم با يك ديگر درگير شوند تا مؤمن از كافر و جهادگر از شخص قائد و مطيع از عاصى و متّقى از پيرو