و امورى كه بين مردم دائر است ، و تقواى در باره شهرها ، قيام كردن بانجام هر چه كه حق آن محل است ، و در هر مكان عمل بفرمان نمودن ، و مسئوليت در باره قطعات زمين باينست كه ميپرسند چرا اين را خراب كرديد ؟ و چرا آن را آباد ساختيد ؟ و چرا در آن ، خدا را نپرستيديد ؟ و سؤال در باره حيوانات ، به اين است كه ميپرسند چرا آنها را آزرديد ؟ يا گرسنه داشتيد ، و چرا موقعيت و حق آنها را رعايت نكرديد ؟ 50 - اسلام اقرار بشهادتين است ، و همانست كه در سايه آن خونها و اموال محفوظ است ، و هر كس بگويد لا إله الّا اللَّه ، محمّد رسول اللَّه ، مال و خونش محفوظ است مگر در مواردى كه ، بذل مال و جان ، وظيفه باشد ، و حساب او با خداست ، و ايمان اقرار به زبان ، و اعتقاد بدل ، و عمل بوسيله اعضاء و جوارح است ، و ايمان با اعمال خوب زياد مىشود ، و با انجام ندادن وظيفه ، كم مىشود ، و هر مؤمنى مسلمانست ، ولى هر مسلمانى مؤمن نيست . مثلش ، مثل كعبه و مسجد الحرام است ، پس هر كه وارد كعبه شود درون مسجد هم رفته ، ولى چنين نيست كه هر كه درون مسجد رود ، داخل كعبه هم شده باشد ، و خداوند عز و جل ، در كتاب خويش اسلام را از ايمان جدا كرده و فرموده ( اعراب گفتند ما ايمان آورديم به آنها بگو ايمان نياورده‌ايد و ليكن بگوئيد ما اسلام آورديم ) « 1 » و نيز روشن فرموده كه ايمان ، گفتار است و كردار ، آنجا كه ميفرمايد ( مؤمنان آنها هستند كه چون ذكرى از خدا شود ( از عظمت و جلال خدا ) دلهاشان ترسان و لرزان شود و چون آيات خدا را بر آنها تلاوت كنند بر مقام ايمانشان بيافزايد و بخداى خود در هر حال توكّل ميكنند ، و نماز را با حضور به پا ميدارند و از هر چه روزى آنها كرديم به فقرا انفاق ميكنند ، آنها براستى و حقيقت اهل ايمانند ) « 2 » ، و امّا اين آيه ديگر ( و از اهل ايمان هر كه بود از آن ديار خارج

--> ( 1 ) سورهء حجرات آيه 13 . ( 2 ) سورهء انفال آيه 2 تا 4 .