نيست مگر اينكه دو گوش دارد ، بر يكى از آنها فرشته راهنما ، و بر ديگرى شيطانى فتنه‌انگيز است ، آن فرمانش دهد و اين بازش دارد . و پاره‌اى از معانى ايمان هست كه در قرآن آن را خبيث و همچنين پاك ناميده آنجا كه ميفرمايد ( خداوند هرگز مؤمنان را وانگذارد بدين حال كنونى ، تا آنكه بآزمايش خبيث و بدسرشت را از پاك گوهر جدا كند ) « 1 » و پاره‌اى از مؤمنين هستند كه هم اقرار مىكند و هم بدل باور دارد ولى ايمانش را به ستم مىپوشاند چنانچه ميفرمايد ( آنان كه ايمان به خدا آورده و ايمان خود را بظلم و ستم نيالودند ايمنى آنها راست و هم آنها بحقيقت هدايت يافته‌اند ) « 2 » پس هر كس مؤمن باشد ، سپس در نافرمانىهائى كه خدا نهى فرموده داخل شود ، ايمانش را بستم آلوده ساخته و از ايمانش سود نبرد ، تا از آن ستم بسوى خدا توبه كند ، و خدا ايمانش را رها سازد . اين بود معانى ايمان در كتاب خدا « 3 » . بيان : ( لو انّ هذه الكلمه ) حضرت به اين آيه استدلال فرموده باينكه اقرار زبانى هم ايمانست زيرا خداوند ابتداء آنها را بعنوان اهل ايمان خطاب نموده سپس فرموده برخى از شما مؤمنين چنين هستند ، و ظاهر اينست كه آن افراد در بين مخاطبين بودند ، و آنچه را كه در اين آيه به آنها نسبت ميدهد نشانه نفاق شديد است ، و معلوم مىشود كه يكى از معانى ايمان به منافق هم گفته مىشود ، مرحوم طبرسى در ذيل همين آيه ميفرمايد ، بقولى اين آيه در باره مؤمنين نازل شده زيرا با جمله ( پاره‌اى از شما ) آنها را مخاطب قرار داده ، ولى در آيه ديگر كه ميفرمايد ( آنها از شما نيستند ) « 4 » مؤمنين را از منافقين جدا فرموده ، و بيشتر مفسّرين

--> ( 1 ) سورهء آل عمران آيه 189 . ( 2 ) سورهء انعام آيه 82 . ( 3 ) تفسير قمى ص 27 . ( 4 ) سورهء توبه آيه 58 .