خدا كه پيش از او نيز پيغمبرانى بودند و از اين جهان درگذشتند ، اگر او نيز بمرگ يا شهادت درگذشت باز شما بدين جاهليت خود رجوع خواهيد كرد ) « 1 » . و نيز ميفرمايد ( هر آينه شما احوال گوناگون و حوادث رنگارنگ خواهيد يافت ) « 2 » . يعنى به راه امتهاى پيش از خود ميرويد ، در عهدشكنى با اوصياء پس از انبياء و اين مضمون در كتاب خدا بسيار است ، و بر پيغمبر ناگوار بود آنچه سرانجام امتش بدان كشد ، چون خداوند او را از هلاكت امت با خبر ساخته بود ، از آن جهت به دو وحى فرستاد ( پس تو نفس شريف خود را بر اين مردم بغم و حسرت مينداز ) « 3 » ( و تو اى پيغمبر بر حال گروه كافران نبايد تأسف خورى ) « 4 » . بيان : ( و ان شملتهم صفه الايمان ) يعنى بپاره‌اى از معانى آن كه اسلام ظاهرى باشد ، اگر چه احتمال دارد منظور از آن كارهائى باشد كه از برخى شيعيان نادان بر خلاف روش حق سر مىزند ولى توجيه اول روشن‌تر است . و امّا آيه‌اى كه از سورهء توبه بيان فرموده و آخر آن فرمود وَ ماتُوا وَ هُمْ كافِرُونَ - تا به حال كفر جاندادند ) گويا در اينجا چيزى از عبارت افتاده باشد زيرا در سورهء توبه بعد از وَ ما مَنَعَهُمْ أَنْ تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقاتُهُمْ إِلَّا أَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَ بِرَسُولِهِ - دنباله آيه چنين است وَ لا يَأْتُونَ الصَّلاةَ إِلَّا وَ هُمْ كُسالى وَ لا يُنْفِقُونَ إِلَّا وَ هُمْ كارِهُونَ - و به نماز نيايند جز به حال اكراه و كسالت و انفاق نكنند جز آنكه سخت كراهت دارند ) « 5 » و در چند آيه بعد ميفرمايد وَ لا تُصَلِّ عَلى أَحَدٍ مِنْهُمْ ماتَ أَبَداً وَ لا تَقُمْ عَلى قَبْرِهِ إِنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ ماتُوا وَ هُمْ فاسِقُونَ - ديگر هر گز به نماز ميّت آن منافقان حاضر نشده و بر جنازه آنها بدعا مايست كه آنها به

--> ( 1 ) سورهء آل عمران آيه 144 . ( 2 ) سورهء انشقاق آيه 19 . ( 3 ) سورهء فاطر آيه 8 . ( 4 ) سورهء مائده آيه 68 و روايت در احتجاج ص 130 . ( 5 ) سورهء توبه آيه 54 .