در آن ، و پاك و پاكيزه از چيزهائى كه جلو ايمان را ميگيرد و با آن ناسازگار است ، در مجمع « 1 » روايتى است كه چون اين آيه نازل شد از حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم سؤال كردند شرح صدر چيست ؟ فرمود ، نوريست كه خداوند در دل مؤمن مىافكند پس سينه‌اش گشاده گردد ، عرضكردند آيا اين نشانه‌اى هم دارد تا به آن شناخته گردد ؟ فرمود آرى بازگشت به خانه جاويد ، و دورى از خانه فريب ، و آمادگى براى مرگ قبل از آمدنش . فَإِلَّمْ يَسْتَجِيبُوا لَكُمْ « 2 » اى مؤمنين آن كس را كه بمبارزه دعوت كرديد ، يا اى كافران آن كس را كه بكمك خوانده‌ايد ، فَاعْلَمُوا أَنَّما أُنْزِلَ بِعِلْمِ اللَّهِ يعنى طوريست كه جز خدا او را نميداند و غير از خدا بر آن قادر نيست ، وَ أَنْ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ زيرا اوست دانا و قادر به آنچه كه غير او نميداند و قدرت ندارد ، چون عجز دعوت‌شدگان ظاهر شد ، فَهَلْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ يعنى ثابت در اسلام و راسخ در آن ؟ يا داخل در اسلام و خالص در آن . تَوَفَّنِي مُسْلِماً « 3 » اين جمله دلالت دارد كه اسلام بر ايمان كامل نيز گفته مىشود ، وَ أَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ يعنى در مقام و بزرگوارى . رُبَما يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ كانُوا مُسْلِمِينَ « 4 » يعنى وقتى در رستاخيز حال خودشان و حال مسلمين را به‌بينند ميگويند اى كاش ما مسلمان بوديم ، و در تفسير عياشى و تفسير علىّ بن ابراهيم « 5 » از حضرت باقر و حضرت صادق عليه السّلام روايت كنند كه چون روز قيامت شود ، منادى از جانب خدا فرياد زند ، داخل بهشت نميشود مگر مسلمان ، پس در آن روز كفار آرزو ميكنند كه اى كاش مسلمان

--> ( 1 ) مجمع البيان ج 4 ص 363 . ( 2 ) سورهء هود آيه 14 . ( 3 ) سورهء يوسف آيه 101 . ( 4 ) سورهء حجر آيه 2 . ( 5 ) تفسير عياشى ج 2 ص 239 و تفسير قمى ص 349 .