العلامة المجلسي (مترجم :خسروى)
254
بحار الأنوار (ج23 تا 27) (بخش امامت) ( فارسى)
توضيح : شيخ مفيد در شرح اين كلام گفته است غلو در لغت بمعنى تجاوز از حدّ و خروج از حد اعتدال است خداوند در اين آيه ميفرمايد : يا أَهْلَ الْكِتابِ لا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ وَ لا تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ از زياده روى در باره مسيح و خروج از حد معمول نهى فرموده . و آنچه مورد ادعاى نصرانيان است غلو ناميده بواسطه تجاوز نمودن از حد همان طورى كه توضيح داديم . غاليان متظاهر باسلام كسانى هستند كه امير المؤمنين و ائمه از نژاد او را نسبت بخدائى و پيامبرى ميدهند و آنها را بصفات و امتيازاتى نسبت ميدهند كه از حد تجاوز مىكند و خارج از مقدار معمول است آنها گمراه و كافرند امير المؤمنين عليه السّلام در باره آنها حكم بكشتن و آتش زدن نمود و ائمه عليهم السّلام نيز آنها را كافر و خارج از اسلام دانستهاند . مفوضه يك گروه از غاليان هستند كه فرقشان با غاليان اين است كه اينها ائمه را مخلوق ميدانند و قديم و ازلى بودن را نفى ميكنند ولى آفرينش و روزى دادن بائمه نسبت ميدهند آنها معتقدند كه خدا فقط آنها را آفريده بعد آفرينش عالم و تمام كارها را بايشان واگذار كرده . اما حلّاجىها گروهى از صوفيان هستند كه همه چيز را حلال ميدانند و قائل بحلول ميباشند حلّاج در ميان آنها فقط مدعى تشيع بوده گر چه ظاهر كارش همان متصوفه است اينها مردمانى ملحد و زنديقاند كه مدعى هستند اعتقاد ما از تمام اديان بهتر است و براى حلاج ادعاهاى باطلى را معتقدند ايشان شبيه مجوسان هستند كه براى زردشت مدعى معجزهاند و مانند نصرانيان كه براى رهبان و كشيشان خود ادعاى معجزات و بينات مىنمايند ضمنا مجوسان و نصرانيان بعبادت و اعمال عبادى از آنها معتقدترند و ايشان از دستورات دينى و عمل به آن فاصله بيشترى از مجوس و نصارى دارند . اما تصريح باينكه هر كس علماء و مشايخ قوم را نسبت به تقصير و كوتاهى