العلامة المجلسي (مترجم :همدانى)
87
بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى)
كه در اين پاداش هست از جهت تفاوت و اختلافى كه در ميان بندگان هست از نظر اخلاص در نيت و پاكيزگى مال و استحقاق و شايستگى و خويشاوند بودن طرف بخشش و نظائر اينها و ضمنا " اول ( آيه 156 ) از سوره بقره كه در اين حديث قسمتى از آن آمده است چنين است . وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ . الذين تا آخر حتما " و قطعا " ما شما را آزمايش ميكنيم به اين مصائب مقدارى از ترس و گرسنگى و كمبود اموال و جانهاى شما و ميوهها و مژده بده شكيبايان را مرحوم طبرسى در مجمع البيان در تفسير اين آيه گفته الَّذِينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ يعنى ناراحتى و نكبتى در نفوس و در اموال به آنها برسد و آنان به منظور نيل و رسيدن باجر و پاداش الهى خود را آماده استقبال از اين حوادث بنمايند . و مصيبت يعنى زحمت و مشقتى كه به انسان برسد كه از لفظ اصابه ( رسيدن ) گرفته شده و از جهت اين مشقت و زحمت ضرر و زيانى به انسان برسد قالوا انا للَّه كه اقرار بعبوديت است يعنى ما بندگان و مملوك او هستيم و انا اليه راجعون كه اقرار و اعتراف به بعث و برانگيخته شدن يعنى ما به حكم خدا برگشت خواهيم كرد و لذا امير مؤمنان عليه السّلام فرمود . ما كه ميگوئيم انا للَّه اعتراف بمملوكيت خويش است و اينكه ميگوئيم و انا اليه راجعون اعتراف به هلاكت و مرگ خودمان است . و علت اينكه اين جمله تسليتى است در مقابل مصائب چون اين آيه دلالت دارد بر اينكه خداوند آن مصيبت را در صورتى كه از روى عدل باشد و دست ستمكارى در ميان نباشد جبران خواهد كرد . و اگر از راه ظلم و ستم باشد از ظالمش انتقام خواهد گرفت . و تقدير اين جمله چنين است انا للَّه تسليما " لامره به امر و فرمان او تسليم و بتدبير و تقديرش راضى هستيم و انا اليه راجعون مطمئنا " در پيشگاه عدل او و در برابر تنها حاكميت حق در تمام امور حاضر خواهيم شد صلوات من ربهم در توضيح و تفسير اين جمله چند احتمال هست 1 - اين جمله ثناء و ستايشى باشد از طرف خدا براى اين بندگان كه متضمن معناى دعا هم هست يعنى تزكيهء الهى شامل صابران باد . 2 - يعنى بركات و عنايات خداوندى كه اين عباس گفته . 3 - مغفرت و آمرزش الهى و رحمه يعنى نعمت دنيوى و اخروى . بنا بر اين رحمت يعنى نعمت و احسان به نيازمند و البته روشن است كه هر كس نيازمند به نعمت و احسان خداوندست هم در دنيا و هم در آخرت - و اؤلئك هم المهتدون و آنان همان راه يافتگانند - به راه حق رسيدهاند در اين استرجاع . و گفته شده منظور از مهتدون يعنى راه بهشت را يافتهاند ( تمام شد مجمع ) و در آخر اين حديث كه گفته شده - هذا لمن اخذ اللَّه منه شيئا " قسرا " - اين سه عنايت براى كسى است كه مصيبت مالى بطور غير اختيار و بطور ناراحتى به او برسد - يعنى اگر كسى با ميل و رغبت اموال خود را انفاق نمايد درجات او بمراتب بالاتر است . 16 - كافى از ابى على اشعرى . . . كه حضرت صادق عليه السّلام ما امامان صابر و