العلامة المجلسي (مترجم :همدانى)

36

بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى)

تسخير ما قرار داد . قتاده گفته . خدا شما را تعليم داده كه هنگام سوارى چگونه گفتارى بگوئيد . عياشى با سند خود از حضرت صادق عليه السّلام نقل نموده كه فرمود : متذكر شدن نعمت اين است كه بگوئى . حمد و سپاس خدائى را كه ما را باسلام هدايت نمود . و قرآن را بما آموخت و با بعثت پيامبرش بر ما منت نهاد پس از اينها آيهء سُبْحانَ الَّذِي را تا آخر وَ إِنَّا إِلى رَبِّنا لَمُنْقَلِبُونَ بخواند و اما آيهء رَبِّ إِنِّي لِما أَنْزَلْتَ إِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيرٌ . اين آيه در بعضى از نسخه‌ها ذكر نشده . و بر فرض بودن اين آيه در آيات بيان شكر منظور اين است كه موسى بن عمران عليه السّلام خداوند را به نعمت فقر سپاسگزارى نموده . پروردگارا من نيازمندم به آنچه به من عنايت فرموده‌اى . چون اين آيه مشتمل بر اقرار و اعتراف به منعم حقيقى و متوجه شدن به او در تمام كارها است . و از امير مؤمنان عليه السّلام نقل شده كه فرمود : به خدا قسم موسى عليه السّلام از خداوند جز نانى كه بخورد چيزى نخواست چون او گياه زمين مىخورد و تا مدتى خوراكش گياه بود بطورى كه رنگ سبز گياه از زير پوست بدنش ديده ميشد از جهت لاغرى زياد و آب شدن گوشت بدنش . و همچنين پروردگار سبحان تعليم داد بنوح پيغمبر عليه السّلام راه و روش سپاسگزارى را كه هنگام ورود به كشتى و يا هنگام خروج از كشتى اين طور بگويد رب انزلنى . . . كه اول آيه چنين است . فَإِذَا اسْتَوَيْتَ أَنْتَ وَ مَنْ مَعَكَ عَلَى الْفُلْكِ فَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي نَجَّانا مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ وَ قُلْ رَبِّ أَنْزِلْنِي مُنْزَلًا " مُبارَكاً " - هنگامى كه تو و همراهانت بر كشتى مستقر شديد بگو حمد و سپاس خدا را كه ما را از اين گروه ستمكار نجات داد و بگو خداوندا مرا به منزل و جايگاه مبارك و نيكوئى فرود آر ( منزلا ) را ابو بكر با فتح ميم و كسر زاء قرائت كرده كه به معناى محل فرود مىشود و گفته شد منظور همان خود كشتى است پس از سوار شدن چون نوح و همراهان به داخل كشتى نازل و وارد شدند و گفته شده منظور سرزمين فرود آمدن كشتى است . ولى ديگران و قراء ديگر منزلا " با ضم ميم و فتح زاء قرائت كرده‌اند كه به اين ترتيب مصدر ميمى و به معناى انزال و فرود آمدن با بركت . بنا بر اين بركت در كشتى يعنى نجات يافتن . و در خروج و پس از خروج بركت يعنى نسل و اولاد فراوان و گفته شده يعنى محل پرآب و درخت و انت خير - المنزلين و خدايا تو بهترين فرود آورندگان هستى . چون احدى نميتواند ديگرى را از آفات و بليات مصون داشته و از هر جهت نيازهاى او را تامين كند جز ذات مقدس خداوندى پس معلوم شد كه اين آيه بيان شكر نعمت است كه خداوند امر به او فرموده و نيز توجه و توسلى است بدرگاه او . و هر كس كه بهنگام نزول در منزل و خانه اين آيه را بخواند شكر