العلامة المجلسي (مترجم :همدانى)
393
بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى)
بيشتر نسخهها همين طور آمده كه سمن يسمن از باب تعب يتعب و يا از باب قرب يقرب كه به معناى فربهى است و كنايه از عظمت و بزرگى و احترام است و ممكن است از باب افعال يا تفعيل باشد يعنى خداوند متعال شما را در نظر آنها محبوب و محترم مينمايد . و در بعضى از نسخهها يسمى فعل مجهول آمده از تسميه و نام بردن است يعنى اين برخورد خوب و خوش اخلاقى شما در نزد آنها بازگو مىشود و در نتيجه آنها شما را ستايش كرده و محبت ميكنند . 24 - كافى . على بن ابراهيم . . . از مالك بن حصين از حضرت صادق عليه السّلام كه فرمود هيچ بندهاى خشم خود را فرو نميبرد مگر اينكه خداوند متعال بر عزت دنيا و آخرت او مىافزايد كه در قرآن فرموده وَ الْكاظِمِينَ الْغَيْظَ وَ الْعافِينَ عَنِ النَّاسِ وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ . و اثابه اللَّه مكان غيظ ذلك . بيان . آوردن آيه در حديث براى بيان عزت اخروى است كه قبل از اين آيه فرموده - وَ سارِعُوا إِلى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَ جَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ . الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَ الضَّرَّاءِ وَ الْكاظِمِينَ الْغَيْظَ سوره آل عمران 143 بيضاوى در تفسيرش گفته يعنى كسانى كه خشم خود را حفظ نموده و با اينكه قدرت دارند از به كار بردنش خوددارى مينمايند كه مثلا ميگويند كظمت القربه يعنى مشك را پر كردم و دهانش را محكم بستم . و از پيامبر صلى اللَّه عليه و آله نقل شده كه فرمود . كسى كه قدرت بر اعمال و به كار بردن خشم را دارد ولى خشم خود را نگه دارد خداوند دل او را از امن و ايمان آكنده ميفرمايد . و العافين عن الناس يعنى از عقوبت و مؤاخذهء كسى كه استحقاق عقوبت دارد چشم پوشى كنند . و اللَّه يحب المحسنين . خداوند نيكوكاران را دوست دارد مقصود همهء نيكوكاران كه اينها هم از جملهء آنان هستند . و ممكن است الف و لام عهد باشد كه مقصود همين فرو برندگان خشم باشد : پس براى عزت اخروى همين بس كه خداوند مژدهء بهشت به آنان داده و فرموده كه بهشت براى اينها آماده شده و خدا اينها را دوست ميدارد . و ممكن است آوردن آيه در حديث براى بيان عزت دنيوى هم باشد به اين بيان كه او همچنين افراد مشمول اين آيه هستند كه اين خود عزت و شرفى است در دنيا و يا به اين بيان كه آيه شريفه دلالت دارد كه اينها از محسنين و از كسانى هستند كه خداوند آنها را دوست ميدارد و محبوب خدا در دنيا و آخرت عزيز ميباشند و اما جملهء ( و اثابه اللَّه مكان غيظه ذلك ) ممكن است لفظ ذلك اشارهء بمفاد آيه باشد يعنى خداوند بجاى غيظ و عوض خشم او ثواب اخروى به او عنايت ميفرمايد . و ممكن است ذلك عطف بيان و يا بدل از غيظه باشد و اثابه عطف بر زاده يعنى خداوند متعال علاوه بر عزت دنيا و آخرت اجر و پاداشى در برابر اصل خشم به او عنايت ميفرمايد چون همين حالت خشم و غيظ فشار و مشكلى است كه بدون اختيار و اراده به انسان دست داده و موجب ناراحتى او مىشود و خداوند در مقابل