العلامة المجلسي (مترجم :همدانى)
318
بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى)
افضل العباده ادمان التفكر في الله و في قدرته . بهترين عبادت ادامهء تفكر و انديشه است در بارهء خدا و قدرت خداوندى . بيان . ادمان يعنى ادامهء تفكر و انديشه است در بارهء خدا و قدرت خداوندى . بيان . ادمان يعنى ادامه دادن . و جملهء ( و في قدرته ) ظاهرا عطف تفسيرى است براى كلمه ( في الله ) چون انديشيدن در ذات و كنه حق ممنوع است همان طورى كه اخبارش در باب توحيد گفته شد زيرا چنين تفكرى جز حيرت و سرگردانى و سرگمى عقل هيچ اثرى ندارد بنا بر اين مقصود از تفكر في الله تفكر در افعال او و آفريدههاى عجيب و شگفتيهاى آفرينش است كه اين توجه و انديشهها دليل بر عظمت و بزرگى و والائى و تقدس و تنزه او است و دليل بر كمال علم و حكمت او و بر نفوذ مشيت و ادارهء او و بر قدرت و احاطهء و سلطه او است بر همهء اشياء و از اين علم و حكمت بىپايان الهى متوجه اين حقيقت ميشويم كه آن ذات حكيم اين خلقت و آفرينش را عبث و بيهوده نيافريده كه هيچ تكليف و شناخت پاداش و كيفرى در بين نباشد پس بايد جهان ديگرى جاويدان غير اين دنياى فانى كه مشحون از مصائب و گرفتاريها و رنجها است باشد كه نيكان و بدان بپاداش و كيفر برسند و گر نه اين خلقت و آفرينش عبث و بيهوده خواهد بود همچنان كه فرموده . أَ فَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَ أَنَّكُمْ إِلَيْنا لا تُرْجَعُونَ . مؤمنون 115 آيا چنين تصور ميكنيد كه ما شما را عبث و بيهوده آفريدهايم و شما بسوى ما بازگشت نداريد ؟ و چنين تفكرى تفكر صاحبان عقل و خرد است همچنان كه خداوند متعال در آيات 190 و 191 از سوره آل عمران ميفرمايد . بطور مسلم در آفرينش آسمانها و زمين و اختلاف شب و روز آيات و نشانههائى است براى خردمندان . آنان كه در حال ايستادن و نشسته و در حالت خوابيدن ( در تمام حالات ) در ياد خدا هستند و در خلقت آسمانها و زمين فكر و انديشه دارند كه خداوند اين آفرينش را باطل و بىهدف نيافريدهاى . تو از كار عبث و بيهوده منزه هستى پس ما را از عذاب دوزخ حفظ كن . و همچنين در موارد بسيارى از قرآن فرموده و من آياته - و من آياته . . . و همين آيات است كه مجرى و منشأ تفكر صاحبان عقل در امور مربوط به خدا و صفات او است ( نه ذات الله ) كه از پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله روايت شده كه فرمود . در نعمتهاى خدا فكر كنيد كه شما نميتوانيد ميزان او را تقدير نمائيد . 4 - كافى . از محمد بن يحيى از ابن عيسى از ابن خلاد كه گفت از حضرت رضا عليه السلام شنيدم كه فرمود . عبادت اين نيست كه بسيار نماز خواند و روزه زياد گرفت . همانا عبادت تفكر و انديشيدن در امر و دستور خداوند متعال است . توضيح . مقصود اينست كه عبادت منحصر به نماز و روزه نيست . يعنى عبادت كامل