العلامة المجلسي (مترجم :همدانى)
306
بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى)
در حق مردم بجز خوبى نگوئيد تا وقتى كه بدانيد قضيه از چه قرار است . در توضيح فرموده حضرت گفته شد . يعنى تا وقتى كه در بارهء ديگران خيرى را سراغ داريد بجز خير نگوئيد ولى وقتى كه كاملا روشن شد كه هيچ خيرى در او نيست و خباثت درون آنها براى شما مكشوف گشت بطورى كه كوچكترين شك و ترديدى باقى نماند در اين صورت مانعى ندارد كه در حق آنان خيرى نگوئيد . و لفظ ( ما ) ممكن است موصوله باشد و يا براى استفهام و يا براى لفظى كه شرحش لازم نيست . و على بن ابراهيم ( صاحب تفسير ) گفته كه اين راجع به يهود نازل شده ولى بوسيلهء آيه . فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ و هر جا كه بمشركين دست يافتيد آنان را بكشيد منسوخ شده است . يعنى با اين قوم يهود نه تنها گفتار نيك نداشته بلكه چون از عناد و لجاج دست برنميدارند اكنون هر جا كه آنها را يافتيد بكشيد . و ممكن است چنين گفته شود كه اين آيه و اين دستور نسبت به يهود و اهل ذمه منسوخ شده ولى در حق ساير مردم همچنان باقى است . اخبار اين باب 1 - خصال و امالى . يحيى بن زيد . . . . از ثمالى از حضرت سجاد عليه السّلام كه فرمود . گفتار نيك موجب زياد شدن مال و فراوان شدن رزق و تاخير اجل مىشود و انسان را داخل بهشت نموده و باعث محبوبيت در نظر خاندان خود ميگردد . 2 - امالى امير مؤمنان عليه السّلام به نوف ( يكى از اصحابش ) فرمود اى نوف گفتارت خوب باشد تا مردم تو را به نيكى و خير ياد كنند . 3 - امالى . مكتب . . . . از سليمان بن مهران كه گفت وارد شدم بر حضرت صادق عليه السّلام و خدمتش گروهى از شيعيان بودند و شنيدم كه حضرت فرمود . هان اى شيعيان بايد شما زينت ما باشيد و مبادا رفتار شما چهرهء زيباى ما را زشت نشان دهد بمردم گفتار نيك بگوئيد و زبان خود را حفظ كرده و از سخنان زيادى و زشت خوددارى نمائيد . غضائرى همچنين نقل كرده . 4 - امالى . از امير مؤمنان عليه السّلام كه فرمود كسى كه در سخنان خود حدود سخن را مراعات نكند در كلامش سخنان زشت آشكار خواهد شد . 5 - علل الشرائع . امير مؤمنان عليه السّلام فرمود . سخن خير و خوب بگوئيد كه به اين صفت معروف ميشويد و عمل بخير كنيد تا از نيكان و اهل خير باشيد . 6 - علل . ماجيلويه . . . از ابراهيم بن خطاب مرفوعا از حضرت صادق عليه السّلام كه