العلامة المجلسي (مترجم :همدانى)
231
بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى)
هنگامى كه بانجام كار خيرى تصميم گرفتيد فورا انجام دهيد و تاخير ننمائيد كه چه بسا بندهاى نمازى ميخواند و يا روزهاى را ميگيرد و به او گفته مىشود اكنون هر چه كه ميخواهى عمل كن كه خدا تو را بخشيد . بيان منظور اين است كه عبادتى كه موجب مغفرت و سبب قرب كامل نسبت به حق متعال ميگردد مشخص نيست و انسان نميداند كه كدامين عبادت است بنا بر اين هر وقت تصميم بر عبادتى گرفت لازم است آن را انجام دهد و از دست ندهد چون احتمال دارد كه همان عبادت باشد . همان طورى كه از پيامبر صلى اللَّه عليه و آله نقل شده كه فرمود . در طول عمر شما نسيم لطف و عنايت الهى مكرر ميوزد شما فرصت را از دست ندهيد و خود را در معرض اين الطاف قرار دهيد و در ضمن لفظ صلوه و صوم بعنوان مصدر نوعى از مفعول مطلق منصوب هستند يعنى يك نوع نماز و روزه كه موجب اين عنايت مىشود . و در بعضى از نسخهها به جاى صوم . يوم است كه بنا بر ظرفيت و مفعول فيه منصوب مىباشد . يقال له گوينده اين مطلب خداوند متعال و يا ملائكه است . ضمير بعدها راجع به نماز است بعنوان مثال و يا راجع به نماز و روزه است بتاويل عبادت كه مؤنث است . و اما جمله ( اعمل ما شئت ) ( حالا ديگر هر چه ميخواهى بكن كه خداوند تو را آمرزيده است ) . البته بحسب ظاهر خالى از اشكال نيست چون ظاهر اين جمله آزادى دادن در عمل است كه حتى در انجام گناه هم آزاد است . ولى پاسخ اين اشكال اين است كه اين ظاهر مراد نيست بلكه مقصود اين است كه از اثر اين توفيق و عنايت الهى حالتى پيدا كردهاى كه اعمال زشت به تو ضرر و زيان نميرساند بطورى كه تو را از دخول بهشت محروم نمايد چون موفق ميشوى و بر گناه كبيره اصرار نخواهى داشت و با توبه و انابه لغزش خود را جبران مينمائى و يا طورى هستى كه شايستهء عفو و مغفرت الهى خواهى شد . و اگر اشكال شود كه اين باعث جرات انسان به گناه و وادارشدنش به عمل زشت مىشود پاسخ اين است كه در صورتى اغراء بقبح و موجب جرات مىشود كه انسان اطمينان داشته باشد كه آن عبادت مخصوص كه عامل آن عنايت مخصوص شده از او صادر گشته و فلان عبادت بوده با اينكه هرگز نميتواند اطمينان بصدور او داشته باشد و آن را مشخص نمايد چون مخفى و مستور است در نتيجه اين حالت جرات و آرامش خاطر براى او پيدا نميشود . احتمال ديگرى در معناى حديث داده شده كه اساسا اين نويد و بشارت مربوط به گذشته است يعنى پس از اين نماز يا روزه گناهان گذشتهات مشمول مغفرت الهى واقع شده است اكنون آيندهات را ترسيم كن كه اختيار و انتخاب با خود تو است و هر طورى كه ميخواهى پروندهات را تنظيم كن يا اعمال بهشتى را و يا اعمال دوزخى را بجا آور همچنان كه در روايت هست .