آورى دل است ) و بعدا اكثرا در ذكر زبانى استعمال شد بطورى كه روقت كلمهء ذكر گفته مىشود ذكر زبانى بذهن انسان مىآيد و لذا حضرت تصريح فرمود كه منظور و ذكر قلبى و يادآورى دل است نه ذكر زبانى فقط كه مبادا خيال شود كه مقصود ذكر زبانى است و خواسته است بفهماند كه اكمل افضل افراد ذكر همان ذكر دل است . و بعضى گفته‌اند . ذكر زبانى با اينكه دل خالى از ياد او باشد باز هم بيفايده نيست چون همين ذكر زبانى مانع از لغو و بيهوده‌گوئى شده و باعث مىشود كه زبان عادت بخير و ذكر كند . و گاهى امكان دارد شيطان براى اينكه مانع همين ذكر لسانى شود انسان را وسوسه كند كه حركت زبان بدون توجه قلبى عمل عبث و بيهوده است و بايد او را ترك كرد . و شخص ذاكر براى كورى چشم شيطان سزاوار است ذكر زبانى خود را توام با حضور قلب نمايد و بر فرض اگر موفق بحضور قلب نشد همين ذكر لسانى را ترك نكند تا دماغ شيطان را به خاك بمالد و او را از خود طرد كند و در مقابل وسوسهء او بگويد خير اين عمل عبث و بيهوده نيست و اين ذكر زبانى وسيلهء و نشانهء ذكر قلبى است و ترك يكى از اين دو نبايد باعث ترك ديگر شود چون هر عضوى عبادت مخصوص به خود دارد . عبادت قلبى اگر نشد عبادت زبان واقع شود . 10 - كافى . على بن ابراهيم . . . از سكونى از حضرت صادق عليه السّلام كه فرمود . رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله فرموده . هر كس از جهت ترس و خوف خداوند گناه را ترك كند خداوند متعال او را در قيامت راضى و خشنود خواهد كرد . بيان امكان دارد مفهوم معصيت را تعميم و توسعه داد كه ترك واجب را هم شامل شود ( گرچه متن روايت اباء دارد ) . و اينكه در روايت نامى از آن چه كه عامل و موجب رضا و خشنودى بنده مىشود برده نشده ( حور و قصور يا چيزهاى ديگر ) از جهت نفاست و پر ارزشى و فخامت او است و اشارهء باينكه عقل بشر از درك كنه و حقيقت آن عاجز است همان طورى كه در قرآن فرمود وَ رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ - توبه 72 رضايت و خشنودى خدا خيلى بزرگ است . مؤلف قسمتى از اخبار و روايات را در باب استعداد و آماده شدن براى مرگ نوشته‌ايم . 11 - عيون الاخبار . با سندهاى سه‌گانه از حضرت رضا از پدرانش عليهم السّلام كه رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله فرموده امت من هميشه در خير و خوبى هستند تا وقتى كه نسبت به يكديگر محبت داشته و تحفه هديه براى هم ببرند و امانت را اداء كنند و از حرام اجتناب نموده و مهمان‌نوازى نمايند و نماز را به پا داشته و زكوه را بپردازند و اگر اين امور را مراعات نكنند