العلامة المجلسي (مترجم :همدانى)
13
بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى)
نسبت به حال زيد جاهل و بىاطلاع هستم . و همچنين وقتى ميگويد ( با من مواسات و برابرى و برادرى نما ) و اين جمله گر چه امر است و پيشنهاد است ولى در ضمن خبر ميدهد كه من به مواساه و برادرى نيازمندم . و يا مثلا ميگويد . مرا اذيت و آزار نكن كه در ضمن نهى و بازداشتن طرف از اذيت و آزار خبر ميدهد كه طرف او را اذيت مىكند . و صديق كسى است كه صدق و راستگوئى او زياد است . بلكه گفته مىشود . صديق كسى است كه هرگز دروغ نگفته باشد و بلكه كسى كه كذب و دروغ از او امكان نداشته باشد چون اساسا عادت بصدق و راستى نموده و حالت صدق يك طبيعت ثانويه براى او شده است . و بلكه صديق كسى است كه به گفتار و اعتقاد خود تصديق دارد و افعال و كردار او بهترين گواه بر صدق و راستى او باشد . بنا بر اين صديقين گروهى هستند كه يك درجه از انبياء در فضائل و كمالات پائينترند . و گاهى لفظ صدق در مورد تحقق اعتقاد و فكرى كه در ذهن انسان است استعمال مىشود گفته مىشود مثلا صدق ظنى و كذب فكر و تصور و عقيدهء من راست بود و يا دروغ بود . و نيز در مورد كارهاى اعضاء و جوارح انسان هم به كار ميرود مثلا گفته مىشود صدق في القتال فلانى در صحنه جنگ و مبارزه راست گفت در صورتى كه حق پيكار را ادا ، كرده باشد و آنچه كه در جنگ و پيكار واجب و لازم است به همان ترتيب انجام دهد و كذب في القتال وقتى بر خلاف اين باشد و حق جنگ و مبارزه را انجام نداده باشد . خداوند در قرآن فرمود رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ احزاب 23 يعنى با افعال و كارهاى خودشان عهد و پيمانى را كه با خدا داشتند محقق و عملى نمودند و همچنين در آيهء لِيَسْئَلَ الصَّادِقِينَ عَنْ صِدْقِهِمْ احزاب 8 خداوند از كسانى كه صدق و راستى زبانى داشتند از صدق عملى و تحقق فعلى صدقشان سؤال مىكند كه اين آيه ميفهماند اعتراف و تصديق به حق بدون عمل و تحقق فعلى كافى نيست و عمل انسان بايد بر صدقش گواه باشد تمام شد مطالب راغب ) . 7 - كافى از عدهاى از مشايخ . . از ابى بصير كه گفت شنيدم از حضرت صادق عليه السّلام كه ميفرمود . بنده راست ميگويد و صدق و راستى را شيوهء خود قرار ميدهد تا خداوند او را در زمرهء صادقين و راستان قرار ميدهد و همچنين ديگرى دروغ ميگويد و به دروغگوئى ادامه ميدهد تا اينكه نزد خدا از گروه دروغگويان محسوب مىشود . هنگامى كه بنده راستگوئى نمود خداوند متعال ميفرمايد اين بنده راست گفت و نيكوئى كرد و هنگامى كه دروغ گفت ميفرمايد دروغ گفت و فاجر و فاسق شد توضيح اين حديث بر بلندى مقام و درجه صادقين و راستان در نزد خداوند دلالت مىكند ( لا بد صادقين داراى درجه و مقام رفيعى