و ملتى را مشمول نعمت خود ساخت و يا ميسازد چون سپاسگزارى ننمايند و قدر آن نعمت را ندانند همان نعمت براى آنان و بال و بدبختى خواهد شد و به عكس . قومى را مصائب و مشكلات گرفتار نموده چون در برابر آن صبر و مقاومت نمودند همان گرفتارى براى آنان نعمت ارزنده‌اى شد و نيز از آن حضرت است كه فرمود هيچ چيزى مانند شكر موجب ازدياد نعمت دوست داشتنى نميشود و هيچ چيزى مانند صبر موجب كاهش دشوارى نميشود . 56 - تمحيص ربعى از حضرت صادق عليه السلام . فرمود . صبر و گرفتارى در رسيدن بمؤمن مسابقه دارند كه هر يك زودتر به او برسند ولى قبل از رسيدن بلاء صبر رسيده است و وقتى بلاء و گرفتارى ميرسد مؤمن صبور و شكيبا است . جزع و بلاء هم نسبت بكافر مسابقه دارند ولى جزع و بىتابى قبل از بلاء بكافر رسيده و وقتى بلاء ميرسد كافر بىتاب و مضطرب است . 57 - تمحيص امير مؤمنان عليه السلام فرمود . نكبت‌ها و دشواريها بالاخره نهايت و پايانى دارد كه حتما به آن پايان خواهند رسيد هنگامى كه يكى از شما با آن دشواريها مواجه شد سر فرود آورد و صبر كند تا آنها عبور كرده و رد شود چون چاره‌انديشى و دست و پا زدن بهنگام هجوم بلاء موجب زيادى و شدت دشوارى خواهد شد و حضرت ميفرمود . صبر نسبت بايمان مانند سر است نسبت به بدن كسى كه صبر ندارد ايمان ندارد . و ميفرمود صبر بر سه گونه است . صبر در مصيبت - صبر بر طاعت و بندگى - صبر در برابر معصيت و گناه حضرت صادق عليه السلام فرمود . صبر بر دو گونه است - صبر در مصيبت كه خوب و زيبا است و بهتر از آن صبر بر حرام است . 58 - تمحيص . ابن ابى عمير از حضرت صادق عليه السلام كه فرمود . تقوا و پرهيزكارى داشته باشيد و صابر و شكيبا باشيد كسى كه صبر نكند جزع و بىتابى او را از پاى درمىآورد و هلاكت و بدبختى بىتابى در اين است كه وقتى چنين باشد اجر و پاداشى هم ندارد . 59 - جابر بن عبد الله كه امير مؤمنان عليه السلام فرمود . از گنجهاى بهشت است احسان و نيكى - پنهان داشتن عمل - و صبر بر دشواريها - و اظهار نكردن ناراحتيها . 60 - دعوات راوندى - امير مؤمنان فرمود صبر و خوددارى از حرامهاى الهى آسان‌تر است از صبر و تحمل عذاب قبر و كسى كه در راه خدا صبر كند به نعمتهاى خدا و به لقاء الهى و اصل خواهد شد . نهج البلاغه - فرمود . صبر بر دو گونه است صبر بر مشكلات و تحمل آن . صبر از خواهش‌هاى نفسانى و خوددارى در برابر آنها . و نيز فرمود . انسان صبور و مقاوم پيروزمند است گرچه در دراز مدت باشد .