نقل كرده كه فرمود خداوند ظرفهائى در زمين دارد پس بهترين آنها پاكيزه‌تر آنها و لطيف‌تر آنها و محكم‌تر آنها است و اين ظرفها عبارت از دلها و قلوب است ( كه هر يك ظرفيتى دارد ) اما موردى كه اين دلها بايد رقيق و مهربان باشد در مورد برادران ايمانى است و موردى كه بايد محكم و سخت باشد در مورد طرفدارى از حق است كه از هيچ ملامت و سرزنشى در راه خدا باك ندارد و اما پاكيزه بودن يعنى از گناهان پاكيزه باشد توجه قلبى به خدا و دل را بسوى او فرستادن مفيدتر از اين است كه با اعمال بىروح اعضاء و جوارح را برنج و زحمت افكندن حضرت عسكرى امام يازدهم عليه السّلام فرمود هنگامى كه دلها آمادگى و نشاط دارد حقائق و مطالب حكمت آميز را هر چه ميتوانيد در آن بسپاريد و در مواقعى كه آمادگى ندارد از آنها توديع نموده و رها كنيد . 41 - نهج البلاغه حكمت 108 امير مؤمنان عليه السّلام فرمود : قطعهء گوشتى به رگهاى بدن انسان آويخته كه آن شگفت انگيزترين چيزى است كه در انسان هست و آن قلب است كه براى آن استعداد فراگيرى حكمت و كمال هست و استعداد گرفتن خلاف آنها را هم دارد . اگر حالت اميد پيدا كند طمع خوارش مىكند . اگر موجبات رضايت و خرسندى برايش فراهم شود خويشتن دارى را فراموش مينمايد . اگر ترس او را فرا گيرد احتياط و مراقبت مشغولش ميسازد . اگر ايمنى و آسايش او توسعه يابد غفلت او را ميربايد . اگر نعمت تازه‌اى ( ثروت - مقام ) را بدست آورد تكبر و خود بينى او را فرا گيرد . اگر دچار مصيبتى شود بىتابى او را رسوا مىكند . اگر مالى بدست آورد طغيان و سركشى مىكند . اگر تهيدستى او را بيازارد بلاء و سختى گرفتارش كند . اگر گرسنگى زياد ببيند ضعف و ناتوانى زمين‌گيرش كند . اگر پرخورى نمايد شكم بارگى ناراحتش كند . پس هر كوتاهى از حد براى او زيان بار است و هر رقم زياده روى موجب فساد و تباهى است و باز فرموده ( حكمت 193 ) قطعا دلها را خواهشى هست و حالت روى آوردن و روى گردانى دارند . پس شما از طريق خواسته دلها به آنها روى آوريد و از راه روى آوردن آنها وارد شويد ( براى تعليم و تربيت دلها از طريق تمايلات آنها اقدام كنيد و بكارهائى كه از آنها ناراحتند اجبار ننمائيد ) چون در صورت اجبار دلها كور مىشوند . ( ميگريزند و آمادگى را از دست ميدهند ) . و در حكمت 91 فرمود دلها خسته ميشوند همان طورى كه بدنها خسته ميشوند پس شما براى دلها مطالب نو و تازه بدست آوريد ( تا نشاط يابند ) و در حكمت 388 فرمود : آگاه باشيد از جمله گرفتاريها فقر و تهيدستى است . سخت‌تر از تنگدستى بيمارى بدن است . بدتر از بيمارى تن بيمارى دل است . آگاه باشيد كه ثروت و توانگرى از نعمتهاى الهى است . بهتر از ثروت سلامت بدن است و بهتر از صحت و سلامتى بدن تقوى و پرهيزكارى قلب