داشته باشند مانند قوهء واهمه كه در انسان هست كه وقتى عقل در بارهء كارى مشغول مقدمات است با قوهء عاقله هماهنگ است ولى همين كه به نتيجه نزديك شد مشغول وسوسه و تشكيك مىشود و حالت ترديد در انسان ايجاد مىكند - آيا اين كار را بكنم يا نكنم خطراتى دارد يا ندارد ( تشويش خاطر به انسان رخ ميدهد ) . مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ كه در سورهء قرآن است اين جمله بيان و توضيح است براى وسواس يا براى كلمهء الذى يا متعلق به يوسوس است يعنى اين عامل وسوسه افكار و خاطرات بد را در سينهء مردم القاء مىكند از ناحيهء توجه فكر به طرف جن و به طرف صدماتى كه از مردم به او ميرسد و بعضى هم گفته‌اند كه بيان است براى كلمهء الناس بنا بر اين كه منظور از كلمهء الناس معناى وسيعى باشد شامل جن و انس بشود البته اين توجيه مشكل است ( چون كلمهء الناس فقط بر آدمها گفته مىشود و شامل گروه جنيان نمىشود ) مگر اينكه كلمهء الناس به معنى مردم نباشد و از ريشهء نسيان ( فراموشى ) آمده باشد الناس ناسى ( فراموش‌كننده ) بوده كه يايش افتاده نظير ( يَوْمَ يَدْعُ الدَّاعِ ) روزى كه دعوت‌كننده دعوت مىكند كه در اين آيه الداع داعى بوده و از آخرش ياء افتاده اينجا هم الناس يعنى ناسى فراموش گر البته شامل جن و انس مىشود مرحوم طبرسى در تفسير مجمع البيان فرموده - در اين موضوع چند قول است 1 - اينكه معناى اين جمله ( مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ ) اين باشد - پناه ميبرم به خدا از زيان وسوسه‌اى كه از طرف طائفهء جن در ذهن مىآيد وسواس بمعنى حديث نفس است يعنى گفتگوى درونى نظير صداى پنهان و در اصل هم به همين معنا است وسوسه مانند همهمه و لذا در بارهء كسى كه حالت صفراء در او شدت يافته و تحت تاثير مزاج صفرائى قرار گرفته ميگويند فلانى موسوس است ( انقلاب درونى و گفتگوئى با خودش دارد ) وسوس يوسوس وسواسا و وسوسه و معناى خنوس ( ريشهء خناس ) پنهان شدن پس از آشكار بودن خنس - يخنس . 2 - قول دوم اينكه معنا اين باشد كه ( پناه ميبرم به خدا ) از شر و زيان كسى كه وسوسه گر است كه شيطان باشد و در روايات هم وارد شده شيطان وسوسه مينمايد ولى وقتى كه انسان در ياد خدا شد ميرود پنهان مىشود و خدا توصيف نموده او را به اين آيه الَّذِي يُوَسْوِسُ فِي صُدُورِ النَّاسِ با گفتار پنهان كه بدون شنيدن صدا مطالب و مفاهيم در دلها القاء مىشود و بعد فرموده مِنَ الْجِنَّةِ كه همان شياطين جنى باشند و كلمه الناس عطف بر وسواس است نه اينكه عطف بر الجنه باشد يعنى از شر مردم هم به تو پناه ميبرم . 3 - معنا اين باشد ( پناه ميبرم به خدا ) از شر وسوسه‌گر خناس كه بعدا تفسير شده وسواس خناس بآيهء بعدى مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ بنا بر اين وسوسهء جنى همان وسوسه شيطانى