خود دارد تصميم هم اراده را تحريك و تقويت نموده اراده قوى هم به اعضاء و جوارح فرمان ميدهد و آنها هم به طرف عمل حركت كرده و انجامش ميدهد . خاطرات و افكارى كه موجب رغبت و تمايل مىشود بر دو گونه است 1 - افكارى كه انسان را باعمال زشت متمايل مىكند يعنى كارهائى كه عاقبت و نتيجهء زيانبارى دارد 2 - خاطرات و افكارى كه انسان را به كارهاى خوب و اعمال پسنديدهء كه در آخرت و عاقبت نافع و سودمند است ترغيب و تحريك مينمايد - بنا بر اين ، دو رقم افكار و تصورات براى انسان هست و هر يك بحسب اصطلاح نامى و اسمى دارد . خاطرات خوب را الهام و خاطرات بد كه باعمال زشت سوق ميدهد وسواس ميگويند البته اين مطلب هم روشن كه اين دو رقم خاطرات حادث و نوظهورند ( موجود نبودند و بعدا در دل انسان پديد آمدند ) و هر پديدهء هم نياز به پديد آورنده دارد و اگر پديده‌ها مختلف و گوناگون باشند اين خود دليل بر اختلاف و گوناگون بودن علل و اسباب پديد آورنده است و اين اختلاف علل و اسباب در صورت اختلاف پديده‌ها چيزى است كه از سنهء خلقت و روش آفرينش در دائرهء اسباب و مسببات استفاده مىشود واضح است وقتى كه فضاى خانهء از اثر روشنى آتش مثلا روشن گشت و يا مثلا سقف او از اثر پخش دود سياه شد انسان مىفهمد كه آنچه علت و سبب روشنائى شده غير از آن چيزى است كه سبب تاريكى و سياهى شده است ، همچنين روشنى قلب انسان علتى دارد و تاريكى و ظلمت آن علت و سبب ديگرى دارد علت و سبب خاطرات نيك كه انسان را بخير و خوبى ترغيب مينمايد ملك و فرشته است و علت پيدايش خاطرات بد كه بزشتى سوق ميدهد شيطان ناميده مىشود و آن رقت و لطافتى كه قلب آدمى را آمادهء پذيرش الهامات مينمايد توفيق گفته مىشود و آن حالتى را كه آمادگى بقلب ميدهد براى پذيرش وسوسه شيطانى اغواء و به خود رهائى و خذلان ميگويند چون وقتى معانى مختلف و مفاهيم : چند گونه باشد بايد هر يك از آنها لفظى و نامى جداگانه داشته باشد و ملك و فرشته هم موجودى است كه خدا آفريده و شان و شغل او رسانيدن خير و خوبىها و دانا ساختن انسان و نماياندن حق و حقيقت و بشارت به خوبى و آسايش و خداوند او را آفريده و براى همين كارها مطيع و مسخرش ساخته . و شيطان هم موجودى است درست در مقابل فرشته كه مرتب از شر و بدى صحبت دارد و دستور بزشتى و فحشاء ميدهد و هنگام تصميم عمل نيك و خير انسان را ميترساند از فقر و تهيدستى . بنا بر اين وسوسه در مقابل الهام - شيطان در مقابل فرشته و توفيق در مقابل خذلان و به خود رهائى - و به اين مطالب اشاره شده در آن آيه كه فرمود ( ما از هر چيزى جفت آفريده‌ايم باشد شما پند گيريد سورهء ذاريات 49 ) چون تمام موجودات و