پاداش عمل با نيت مانند ثواب نيت تنها و بدون عمل باشد وارد نيست و پاسخ اين دو اشكال روشن مىشود : و ممكن است چنين معنا شود كه ثواب و پاداش نيت مانند ثواب عمل با نيت باشد ولى اضافه و زيادى در كار نباشد ولى اگر بدنبال نيت توفيق انجام عمل را هم يافت ثواب مضاعف مىشود تا ده برابر و يا بيشتر و مؤيد اين معنا حديثى است كه بعدا خواهد آمد كه خداوند مهربان اين عنايت را در حق آدم عليه السّلام نموده كه از فرزندانش هر كس تصميم عمل زشت را بگيرد تا وقتى آن عمل را انجام نداده گناهى در نامه عملش ثبت نميشود و اگر آن عمل را مرتكب شد يك گناه ضبط مىشود ولى اگر تصميم عمل نيك گرفت براى او يك حسنه ضبط مىشود گر چه موفق بانجام آن نشود و اگر آن را انجام داد مقدار ده حسنه براى او نوشته مىشود . گر چه امكان دارد مورد اين حديث جايى باشد كه در صورت قدرت و توانائى بر عمل از انجام آن خوددارى نمايد كه با بحث ما ارتباط ندارد و روى اين تحقيقات كه در نيت شد و توضيحى كه داديم كه نيت هر كس بستگى دارد به شكل درونى و حالات روحى و ملكاتى كه در عمق جانش ريشه‌دار شده و نيت كامل و بلند از پرتو كمال نفس و متصف بودن انسان است با اخلاق و سجاياى نيك و پسنديده روى اين مبنا اگر بگوئيم كسى كه تصميم عمل ارزنده‌اى را با كيفيت خاص بگيرد و قصد داشته عملى را به صورت كامله‌اش انجام دهد ولى فراهم نشود ثواب چنين شخصى با ثواب آن كسى كه عمل را با همان كيفيت انجام داده يكسان و برابر است . اين چنين حرفى هيچ استعبادى ندارد ( و با موازين علم اخلاق كاملا منطبق و هيچ گونه اشكال و ايرادى لازم نمىآيد ) . و گفته شده پاداش و ثواب داشتن مؤمن در برابر نيت عمل خير مطلبى است كه مورد اتفاق امت اسلام و خاصه و عامه و فرق اسلام اين معنا را روايت كرده‌اند . مسلم در كتاب خود از رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله نقل كرده كه فرمود : كسى كه با صدق نيت آرزوى شهادت در راه خدا را داشته باشد خداوند ثواب شهيد را به او عنايت ميفرمايد گر چه توفيق شهادت را نيابد و بسند ديگر از همان حضرت نقل نموده كه فرمود : كسى كه با نيت پاك و راست از خداوند درخواست شهادت نمايد خداوند مهربان او را بدرجات و مراتب شهدا مىرساند گر چه در بستر خانه‌اش بدرود حيات نمايد . ماذرى ( يكى از علماى اهل سنت ) گويد اين دو حديث دليل بر اين است كه اگر كسى عمل خيرى را نيت كند و از جهت موانع و پيش آمدهائى موفق به آن عمل نشود مانند كسى است كه آن عمل را انجام داده باشد و نيز از اين دو حديث استفاده مىشود كه مسألت و تقاضاى شهادت از خداوند مستحب است و همين طور نيت عمل خير مستحب است و گروهى از دانشمندان آنها به اين مطلب تصريح نموده‌اند حتى اينكه آبى كه از علماء اهل سنت است ميگويد كه اگر كسى نيت عمل خير نكند در حكم منافقان است كه نه عمل خير را انجام ميدهد و نه تصميم انجامش را دارد .