العلامة المجلسي (مترجم :همدانى)

156

بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى)

در تفسير اين آيه ذكر كرده كه وجه دوم چنين است كه منظور از معقبات فرشتگانى است كه انسان را از خطرها محافظت نموده تا هنگامى كه او را بدست تقديرات برسانند و آنجا هم مانع از رسيدن تقديرات ميشوند البته اين مانع شدن در صورتى است كه تقديرات حتمى و قطعى نباشد و يا اينكه اين طور معنا شود كه ملائكه او را از هر حادثه‌اى كه تا وقت آمدن تقدير حتمى احتمال وقوع دارد حفظ ميكنند عبارت كتاب اين چنين است فيحولون بينه و بين المقادير و نسخهء تفسير مجمع فيحيلون است و احتمال دارد نسخهء اصلى فيخلون بينه و بين المقادير باشد به اين معنا كه ملائكه او را تا زمان نزول تقدير حتمى حفظ مينمايند ولى در آن هنگام دست از او برداشته و او را بدست تقدير سپرده و رها ميكنند . و گفته شده براى هر انسانى ده فرشتهء محافظ هست كه از پيش رو و پشت سر نگهبانى ميكنند يعنى در اطراف او گردش ميكنند همان طورى كه مامور و موكل بر نگهبانى مراقب و در گردش است و گفته شده مقصود از يحفظونه محافظت و ضبط و نگهدارى اعمال گذشته و اعمال كنونى و بعدى تا وقت مرگ است و باز گفته منظور مراقبت و محافظت از هر نوع خطر و تصادف و از زيان جن و انس و حشرات است و ابن عباس گفته از آنچه تقدير حتمى نشده محافظت مينمايند ولى وقت رسيد مقدرات حتميّه حفظ و مراقبت از بين ميرود و گفته شده مِنْ أَمْرِ اللَّهِ به معناى بامر اللَّه است يعنى اين حفظ سرچشمه‌اش از فرمان خدا و بفرمان او است و گفته شده حفظ ميكنند او را از خطر و زيان مردم و خلق اللَّه كه من به معناى عن باشد مانند و آمنهم من يعنى عن خوف قريش را از ترس و وحشت ايمن ساخت كعب الاخبار گفته اگر خداوند فرشتگان را براى حفظ و نگهبانى شما مامور نميكرد كه در خوردنيها و آشاميدنىها و حوادث از شما محافظت نمايند جنيان شما را مىربودند . و مرحوم صدوق در كتاب توحيد بسند خود از ابى حيان از پدرش كه در جنگ صفين همراه على عليه السّلام بود نقل مىكند هنگامى كه حضرت لشكر خود را قسمت بندى و مرتب ميكرد معاويه بر اسبى كه با شتاب و هيجان بود سوار شده و به طرف على عليه السّلام متوجه بود و حضرت هم بر اسب مرتجز رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله سوار و در دست حضرت شمشير پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله بود و ذو الفقار را به كمر بسته . مردى از اصحاب و ياران على گفت يا امير المؤمنين خود را بنگر و احتياط كن ميترسيم كه اين ملعون شما را غافل گير كند . على عليه السّلام فرمود گر چه اين را گفتى و اين احتمال به نظر تو آمد البته اين مرد هيچ گونه رادع و مانع دينى ندارد و سرسخت‌ترين ستمكاران و ملعون‌ترين و بدترين كسانى است كه با رهبران بر حق مخالفت و عناد دارند ولى با اين وصف اجل و مرگ مقرر و مقدر براى حفظ و نگهبانى انسان كافى است براى تمام افراد انسان فرشتگانى هستند كه محافظت ميكنند او را از