بيان شده ) بايد باشد و يا اگر يقين داريد باينكه اين چيزها حادث و مخلوق است و شما هم كه آنها را بوجود نياورده‌ايد و هر مخلوقى هم ناچار خالق و آفريدگارى دارد . لا ضَيْرَ إِنَّا إِلى رَبِّنا مُنْقَلِبُونَ يعنى در اين آزار و شكنجه‌ها ضررى بما نميرسد چون بازگشت ما به عنايات و الطاف پروردگار است . خطايانا منظور از خطا همين انجام عمل سحر است أَنْ كُنَّا أَوَّلَ الْمُؤْمِنِينَ چون ما اول كسى هستيم كه موسى را تصديق نموده‌ايم . وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ يعنى با زبان فقط و چون در راه دين و اطاعت خدا آزارى بيند . جَعَلَ فِتْنَةَ النَّاسِ كَعَذابِ اللَّهِ از ترس عذاب و شكنجه مردم از دين خدا روى ميگرداند و عذاب مخلوق را مانند عذاب خالق لازم الاجتناب ميداند ( كما اينكه براى كافران شايسته است كه براى خوددارى از عذاب خالق از كفر خود دست بردارند ) اين شخص عذاب و شكنجه موقت و زود گذرا را مانند عذاب اخروى دائمى ميداند چون قوه تميز و تشخيص ندارد در اين آيه از آزار مردم به لفظ فتنه تعبير نموده از جهت اين كه تحمل اين شكنجه البته مشقت و زحمت دارد . على بن ابراهيم صاحب تفسير گويد يعنى هنگام آزار يا برخورد با زيان و ضرر و فقر و فاقه و يا خوف و تهديد از طرف ستمكاران اين شخص ضعيف الايمان به طرف آنها ميرود و اين عذاب و تهديد را مانند عذاب دائمى الهى ميداند وَ لَئِنْ جاءَ نَصْرٌ مِنْ رَبِّكَ منظور از نصر فتح و غنيمت است . على بن ابراهيم گويد منظور از نصر و يارى ظهور حضرت قائم عليه السّلام است خلاصه در آن وقت گويد ما را هم سهيم و شريك كنيد كه ما با شما بوديم و در دين اسلام بوديم ولى خدا باخلاص و نفاق و خلوص نيت و دوروئى كه در سينه‌ها هست داناتر است . وَ جَعَلْنا مِنْهُمْ أَئِمَّةً . . . . على بن ابراهيم گويد چون خداوند ميدانست كه آنها صبر و استقامت كامل در تمام مصائب از خود نشان ميدهند مقام امامت و رهبرى را به آنها عنايت فرمود . و در دل آنها شك و ترديد اصلا راه ندارد . وَ فِي خَلْقِكُمْ وَ ما يَبُثُّ مِنْ دابَّةٍ يعنى در آفرينش بديع خودتان و آن حالات و اطوار عجيبى كه در خلقت شما از آغاز پيدايش شما تا فرا رسيدن مرگ در زندگى شما هست در تمام اينها دلائل و نشانه‌هاى توحيد هست و همچنين در آفرينش حيوانات مختلف و گوناگون كه در روى زمين پخشند دلائل روشن است براى افرادى كه با تفكر و تامل در صدد يقين هستند . وَ فِي الْأَرْضِ آياتٌ لِلْمُوقِنِينَ يعنى در اين كره زمين دلائل و نشانه‌هائى است كه دلالت بر عظمت و علم و قدرت و اراده و توحيد او و رحمت واسعه او دارد وَ فِي أَنْفُسِكُمْ