15 - رسول خدا صلى اللَّه عليه و إله فرمود : شما را به زيرك‌ترين زيرك‌ها و نادان‌ترين نادان‌ها آگاه كنم ، گفتند آرى يا رسول اللَّه فرمودند زرنگ‌تر از همه كسى است كه خود به حساب خويشتن برسد و براى بعد از مرگ كار كند . نادان‌ترين نادان‌ها هم آن كسى است كه از هواى نفس خود پيروى كند و آرزوهاى دور و دراز داشته باشد ، مردى سؤال كرد و گفت چگونه مردى به حساب خود برسد ، فرمود : هر گاه صبح كرد و وارد كار شد هنگام شب با نفس خود به محاسبه بنشيند . او بگويد : اى نفس روزى بر تو گذشت و ديگر برنمىگردد ، اينك به خداوند سوگند بگو در اين روز چه كردى و لحظه‌ها را چگونه گذراندى ، آيا خداوند را به ياد آوردى و او را سپاس گفتى ، آيا حق برادران مؤمن را دادى و اندوه آنان را بر طرف ساختى . آيا آبروى او را در نهان حفظ كردى و حيثيت او را در ميان خانواده و فرزندان نگهداشتى و بعد از مرگ او اسرارش را فاش نساختى ، آيا با مقامى كه بدست آوردى از غيبت او دست باز داشتى آيا به مسلمانى كمك كردى ، و چيزى به او دادى و همين گونه با وى سخن مىگويد . اگر متوجه شد در آن روز از او كار خيرى ظاهر شده خداوند را سپاس مىگويد و خدا را بر اين توفيق تكبير مىگويد ، و اگر متوجه شد در آن روز معصيت كرده استغفار مىكند و تصميم مىگيرد ديگر مرتكب آن گناه نشود و خود را از آن پاك مىكند و بر محمد و آل او درود مىفرستد . بيعت امير المؤمنين را بر خود عرضه كند و او را قبول نمايد ، و به دشمنان و مخالفان او نفرين كند و از كسانى كه او را از مقامش دور كردند نفرت داشته باشد ، هر گاه چنين كرد خداوند مىفرمايد حالا كه تو با دوستان من دوست هستى و با دشمنان من دشمن مىباشى با تو مناقشه ندارم . 16 - محمد بن عمران حلبى گويد : از امام صادق عليه السّلام شنيدم فرمود : هر كس در باطن خود واعظى نداشته باشد وعظ مردم در او اثرى نخواهد كرد .