در درمان بيماريهاى خود و جز آن از چاره‌جوئيهاى شگفت آورى كه بسيارى خردمندان از آن درمانند . و از نظر نقل چون قول خدا « و پرنده‌هاى رسته بند - الآية - 41 - النور » و قول خدا تعالى « وحى كرد پروردگارت به زنبور عسل - الآية - 68 - النحل » و قول خدا تعالى « اى كوهها بازگرديد با او و پرنده‌ها ، 10 السبأ » و قول خدا تعالى حكايت از هدهد « فرا يافتم بدان چه تو فرا نگرفتى ، 22 - النحل » و در حكايت از مورچه « اى مورچه‌ها در لانه‌هاتان درآئيد - الآية ، 18 - النحل » رازى در المطالب العاليه ضمن گفتگو در نفوس جانوران ديگر گفته : اما فلاسفه متأخر اتفاق دارند كه نيروهاى جسمانى دارند و نشود كه نفس مجرّد داشته باشند ، و در اثبات آن نه دليلى آوردند و نه شبهه‌اى و كسى را نرسد كه گويد : اگر نفس مجرد داشتند بايد در همه ذات خود با آدمى برابر باشند ، و دانش و اخلاق آنها چون آدمى باشد و اين نشود ، زيرا گوئيم برابرى در تجرد برابرى در وصف سلبى است و برابرى در تمام مهيت را بايست نيست ، و مردم ديگر اختلاف دارند در اينكه نفس مجرّد دارند يا نه ؟ گروهى از اهل نظر و اثر آن را ثابت دانند بدليل عقل و نقل ، اما از عقل گفتند كارها از آنها سر زند كه جز از خردمندان فاضل سر نزند و اين دليل است كه اندازه‌اى خردمندند و آن را به چند وجه شرح دادند . 1 - موش دم ميان شيشه روغن كند و آن را بليسد ، و اين كار دانستن چند مقدمه را خواهد يكم : نياز بروغن دارد دوم سرش ميان شيشه نرود ، 3 - دمش در آن رود چهارم از اين راه به مقصود رسد و بايدش اقدام كرد . 2 - زنبور عسل خانه‌هاى شش گوش سازد و اين شكل دو سود منحصر به خود دارد بدين تقرير كه اشكال دو جورند يكى آنكه چون بهم پيوست شوند عرصه را پر كنند ولى گوشه‌هاى تنگى از آنها بيرون و بيكار ماند و دوم آنكه چنين نباشند بخش نخست چون مثلثها و چهار گوشهايند كه گرچه همه عرصه‌اى را فراگيرند