اصحاب حديث - پايان . و گروهى از متكلمين گفتند شيطان فرشته بوده و شيخ الطائفه ما طوسى هم در تبيان آن را بر گزيده و گفته از امام ششم عليه السّلام روايت شده و ظاهر تفاسير ما است و سپس گفته معتقدين باينكه فرشته بوده اختلاف دارند كه چكاره بوده ؟ برخى او را دربان بهشت دانسته و برخى پادشاه آسمان دنيا و حكمران زمين و برخى گفتند ميان آسمان و زمين وسوسه ميكرده و تدبير مينموده ( تبيان 1 : 150 ) و دليل آنها كه او را پرى دانند چند وجه است ، يك : قول خدا تعالى « جز ابليس كه بود پرى و نافرمان خدا شد » گفتند : هر جا لفظ جن آيد بايد همان جنس معروف مقصود باشد كه در قرآن برابر آدمى آمده و از آن دو جواب گفتند نخست اينكه معنى كانَ مِنَ الْجِنِّ : صار من الجن است يعنى از پريان شد نه اينكه از آنها بود چنانچه كانَ مِنَ الْكافِرِينَ در وصف او يعنى از كافران گرديد نه اينكه كافر بود ، اخفش و جمعى از لغويان اين را گفته‌اند . دوم : اينكه ابليس از يك رده فرشته بود كه آنها را جن ميخواندند از اين رو كه دربانان بهشت بودند يا براى اينكه بديد نمىآمدند و گواه از قول اعشى آوردند در وصف سليمان عليه السّلام كه : مسخر كرده بود از جن ملائكه نه تن * در خدمت او ايستاده و بىمزد كار ميكردند و جواب يكم مردود است باينكه خلاف ظاهر است و نياز بدليل دارد : دوم : قول خدا تعالى « نافرمانى نكنند خدا را هر چه فرمانشان دهد و انجام دهند آنچه فرمان دارند ، 9 - التحريم » كه نافرمانى را از فرشته‌ها به كلى نفى كرده و بايد ابليس فرشته نباشد . و جواب دادند كه اين آيه در وصف فرشته‌هاى خازن دوزخ است نه هر فرشته چه كه خدا پيش از آن فرموده « بر آنند فرشته‌هاى سخت و تندى الخ » و