العلامة المجلسي (مترجم :كمره اى)

71

بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى)

و گفته‌اند مقصود تيكه‌هاى قرآن است و اوقات نزول آنها كه « سوگند بزرگى است » چون متعلق آن دليل بر عظمت قدرت و كمال حكمت و فرط رحمت است . . . « نه بينى در خلق خدا هيچ تفاوتى » يعنى حكمت خدا در همه يك نواخت است گر چه صورت و شكلشان اختلاف دارد و گفته‌اند : يعنى در خلق آسمانها عيب و كجى نه بينى و همه درست و راستايند با بزرگى كه دارند . « برگردان ديده را » يعنى هر چه خواهى در آفرينش خدا بررسى كن و انديشه نما و باز هم بنگر و بينديش ببين شكستى و يا سستى در آن مىبينى بلكه ديده را خسته و رانده ميسازى و به خود رنج ميدهى . « آسمان نزديكتر را آراستيم بزيور چراغها » يعنى اختران درخشان كه مانند چراغها آويخته‌اند . و بدان كه در اينجا اشكالى است مشهور چون دانشمندان هيئت اتفاق دارند كه در آسمان يكم جز ماه نيست ، و سياره‌هاى ديگر هر كدام در فلكى باشند و ثوابت همه در فلك هشتم‌اند با اينكه آيه دلالت دارد همه يا بيشترشان در آسمان يكم هستند و از اين اشكال به چند وجه جواب گفته‌اند : 1 - چون همه از آسمان يكم ديده شوند زيور آنند مانند چراغى كه از پشت شيشه ديده شود و زيور آن باشد و يا اينكه چون در آن احساس شوند پندار شود كه در آنند و زيور آنند و اين جواب گرچه موافق اصول هيويان است ولى با آيات درست تطبيق نشود . 2 - رازى در ( ج 8 - ص 246 ) تفسيرش گفته : دور نيست كه زير كره قمر كره ديگر باشد همروش كره ثوابت ، و همه اختران نزديك به دو قطب زمين در آن باشند ، و اين دور نيست و بنا بر اين ، اين مصابيح در آسمان نزديكترند و قول فلاسفه ضعيف است ( پايان ) . من گويم : خلاصه سخن اينست كه حكماء نه فلك ثابت كرده‌اند زيرا براى همه اختران در نظر اول حركتى سريع از مشرق به مغرب ديدند كه طلوع و غروب