اينست كه اگر اين علم درست باشد ، قضاوت از روى آن پس احاطه از به همه اوضاع و احوال و خواص اختران درست است ، در هر آن ، و اخترشناسان خبر كمى از اندك آنها را بررسى نكرده‌اند ، و تنها از روى اوضاع سيّاره‌ها قضاوت كنند ، با اينكه همه احوال آنها را هم ندانند ، و آنگاه او را بندانستن بسيارى از امور آگهى داد كه احاطه بدان علم ندارد ، يا آن علم براى پيشگوئى كافى نيست . و در قاموس ( ج 3 ص 216 ) گويد : بطريق يك افسر فرمانده ده هزار كس است در برخى نسخ بجاى « ديّان يهود » دنان است بمعنى خمره بزرگ و مقصود از يار او پيغمبر است صلى اللَّه عليه و إله نه مشرقى و نه مغربى اشاره است بقول خدا سبحانه لا شَرْقِيَّةٍ وَ لا غَرْبِيَّةٍ ، 35 - النور و مقصود اينست كه ما چون ديگران نباشيم كه باختران در باره آنها قضاوت شود از عرب يا ملوك يا علماء و اشراف بلكه ، سرآمد آنانيم و مايه استقرار پايه‌هاى عزت و كماليم و وابسته به اختران و فلك نيستيم بلكه آنها وابسته بما هستند ، زيرا آنها قطب فلكند و فلك ببركت آنها ميچرخند و از آنها زيور ميگيرد . سپس او را بگفته‌اش ( از برجت آتش فروزد ) ملزم كرد باينكه آتش دو جهت دارد ، روشنى و سوزانى روشنيش از ما است و سوزش بر دشمن ما ، و بسا مقصود اينست كه خدا باعتماد به روى ، زيانش را از ما ميگرداند ، اين مسأله‌اى ژرف است كه ما از ديگر مردم در احكام ممتازيم يا اينكه آتش براى ما خوبست و براى دشمن ما بد ، يا اينكه توسّل و دعاء نحوست و بلا را بگرداند ، و اين از قانون علم تو بيرونست . 3 - در احتجاج ( 191 ) از هشام بن حكم گفت : زنديقى از امام ششم پرسيد كه چه ميفرمائى در باره كسى كه پندارد ، هر تدبيرى در اين جهانست تدبير هفت ستاره سياره است ؟ امام عليه السّلام فرمود : نياز دارند دليلى بياورند كه تدبير اين جهان بزرگ و جهان كوچكتر همه از تدبير اخترانيست كه در فلك ميچرخند ، و در جايگاه خود ميگردند ، رنجبرانى كه ايست ندارند ، و روندگانى كه باز نايستند