و كاستى ، و گرفتن آن بخصوص آگهى است بر قدرت خدا آفريننده و دگرگون ساز آن بدين روش براى بهسازى جهان و عبرت خردمندان . 36 - از دعاء صحيفه سجاديه در رؤيت ماه نو : آيا آفريده فرمانبر آموخته شتابان ، گردان در منزلهاى مقدر ، متصرف در چرخ تدبير ، ايمان دارم بدان كه تاريكى را به تو روشن كرد ، و مبهمات را به تو واضح ساخت ، و تو را يك نشانه پادشاهى خود و علامتى از سلطنت خويش ساخت ، و تو را بفزونى و كاستى ، و طلوع و غروب و نوربخشى و كسوف به كار داشت ، در همه اينها فرمانبرى ، و بخواست او شتابانى ، منزه باد چه شگفت آور است تدبير او در باره تو ، و لطيف است صنعت او نسبت به تو ، تو را آغاز ماهى تازه ساخت براى كارى تازه تا آخر دعاء تنوير : ماه نو را هلال ناميدند چون در ديدن آن آواز هلهله برميكشيدند شبهائى كه اين نام را دارد مورد اختلاف است ، صحاح ( ج 5 ص 1851 ) تا سه شب گفته قاموس ( ج 4 ص 70 ) شب 26 و 27 ماه را هم هلال دانسته و جز آنها را قمر ، و برخى دو شب اول را هلال دانند ، اصمعى گفته تا دائره بندد هلال است ، ديگرى گفته : تا شب هفتم كه پرتوش بر سياهى شب چيره شود هلال است ، پس از آن قمرش خوانند يعنى سپيد ، و در شب 14 بدرش نامند ، در صحاح گفته اين نام براى آنست كه در طلوع خود بر غروب خورشيد پيشدستى كند يا اينكه چون كامل است ، ( ج 2 ص 587 ) يعنى مانند يك بدره تمام است كه 10000 درهم است ، شيخ بها - ره - گفته : تا هلالش نامند وقت دعا باقى است ولى بهتر اينست كه از شب يكم پس نيفتد كه مورد يقين و اتفاق است عرفاً و اگر ميسر نشد شب دوم ، و اگر فوت شد تا شب سوم هم وقت باقى است كه بسيارى آن را هم هلال دانند . و اما آنچه صاحب قاموس و استاد ما ابو علي - ره - گفته‌اند كه تا شب 7 هلال است خلاف مشهور است در لغت و عرف و بطور مجاز است مانند اطلاق هلال در 26 و 27 - سپس گفته : بعيد نيست كه تا شب سوّم هلال باشد ، و اگر نذر كرده نزد رؤيت هلال دعاء بخواند برؤيت آن در شب 4 ببعد عمل به نذر و واجب