13 - در تفسير ( 378 ) وَ جَعَلْنَا اللَّيْلَ وَ النَّهارَ آيَتَيْنِ فَمَحَوْنا آيَةَ اللَّيْلِ وَ جَعَلْنا آيَةَ النَّهارِ مُبْصِرَةً فرمود محو در ماه است . 14 - در احتجاج ( 192 ) از هشام بن حكم كه زنديقى از امام ششم عليه السّلام پرسيد خورشيد كجا غروب مىكند ؟ فرمود : بعضى علماء گفته‌اند : چون بنشيب گنبد زمين سرازير شود ، پيوسته چرخ آن را بالا برد تا فرود آيد بدان جا كه طلوع كند ، يعنى فرو شود در چشمه‌اى گرم سپس زمين را بشكافد و برگردد به محل طلوعش و زير عرش سرگردان باشد تا اجازه طلوع گيرد ، هر روزى نورش گرفته شود و نور ديگرى پوشانده شود . گفت پس روز پيش از شب آفريده شده ؟ فرمود : آرى ، روز پيش از شب آفريده شده ، و خورشيد پيش از ماه ، و زمين پيش از آسمان ( الخبر ) . بيان : « آن را بالا برد » يعنى پس از غروبش بر مردمى ديگر طلوع كند و بالا رود تا بالاى سر آنها رسد كه زير پاى ما است سپس از آنها فرو شود تا بمشرق خود ما رسد ، و سرگردانى و اجازه او كنايه از اينكه مسخر فرمان خدا است و بقدرت او ميچرخد و هر گاه خواهد آرامش كند ، و در هر آنى در مشرق مردمى چرخانست و طلوعش بر آنها بفرمان خدا است و اگر خواهد به دو ايست دهد ، و چون باقى در بقاء نياز بمؤثر دارد خورشيد از خود چيزى ندارد ، و هر چه دارد از آفريننده خود دارد و همه وقت زير عرش است و زير نيروى خداوند ، و سرگردانست و مطيع فرمان و به زبان امكان و نياز از خدا اجازه طلوع و غروب را خواهان ، و جامه نور از خدا در پوشد . و آنان كه بتجدد امثال معتقدند توانند بدين خبر و مانندش دست اندازند ، لكن چنانچه ما تحقيق كرديم دلالتى بعقيده آنان ندارد ، و همانا ببرخى اسرار اشاره كردم تا بتوانى اخبار مشكله را بفهمى ، و تحقيق آفريدن روز پيش از شب در باب يكم گذشت « 1 » .

--> ( 1 ) اينكه فرموده هر روز نور او را بركنند و نور تازه‌اى پوشانند دلالت بر نظريه تازه دانشمندان فلك‌شناس دارد كه نور پاشى خورشيد مصرف كردن انرژى است و هر روز در حدود 4 هزار تن مواد آن مصرف مىشود و سوخته ميگردد و بجاى آن مواد تازه‌اى نور پاشى مىكند و خرده خرده از آن كاسته مىشود تا تمام مىشود ( شرح مترجم )