خوانند و آن در كلفتى فلك كل آنست كه مركزش مركز عالم است و او را دو خارج مركز باشد و دو اوج و دو حضيض و چهار متمم ، افلاك كلى را ممثل خوانند كه با منطقة البروج هم مركز و هم حركت و هم منطقه و هم قطبند ، و خارج مركزها را همه حامل نامند جز مدير عطارد ، و دورترين بعد تدويرها را ذروه نامند ، و نزديكتر را حضيض . اينست آنچه قدماء گفته‌اند در اينجا ، ولى متأخرين افلاك جزئيه ديگر قائلند براى حل مشكلات اين فن كه ما آنها را ذكر نكرديم و متعرض جهات حركات اين افلاك و اندازه آنها و قطبها و دوائر آنها نشديم و هم منطقه‌هاى آنها كه در كتب أهل هيئت مذكور است چون مناسب اين كتاب نيست ، و هر آنچه گفته‌اند بر پايه توهمات و خيال است براى درست كردن حركات كواكب و در بسيارى از آنها هم باز سرگردان مانده‌اند و حقيقت آنها را جز آفريننده آنها و كسانى كه خدا علمش را به آنها داده از انبياء و اوصياء ندانند .