گفته‌اند كه : ترك تقيّه در اظهار برائت از اهل بيت عليهم السلام مستحب يا مباح است . « 1 » و مؤيّد اين مضمون است آن كه كلينى رحمه الله و عيّاشى از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده‌اند كه فرمود كه : چه چيز مانع شد ميثم تمّار را از تقيّه ؟ واللَّه كه مىدانست كه اين آيه : « إِلَّا مَنْ أُكْرِهَ وَ قَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمانِ » ، در شأن عمّار و اصحاب او نازل شده ! « 2 » و از حديثى طويل كه شيخ طبرسى در كتاب احتجاج ، از حضرت امير المؤمنين عليه السلام روايت كرده ، مستفاد مىشود كه تقيّه كردن در مقام اضطرار به اظهار برائت ، بهتر است از ترك ، با آن كه ترك تقيّه جايز نيست . « 3 » واللَّه تعالى يعلم ! و ابن بابويه رحمه الله در كتاب خصال ، از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه : عمل نمودن به تقيّه در جايى كه محلّ تقيّه باشد ، واجب است و مخالفت ، قَسَم و كفّاره لازم نمىشود كسى را كه از روى تقيّه ، قَسَم بخورد و غرضش در آن ، دفع ظلم بوده باشد از خود . « 4 » و در كتاب عيون أخبار الرضا عليه السلام ، از آن حضرت عليه السلام قريب به اين مضمون ، در حديثى كه شرايع دين را به جهت مأمون بيان فرموده ، روايت نموده « 5 » و در كتاب إكمال الدين ، از حضرت امام رضا عليه السلام روايت كرده كه فرمود كه « 6 » : كسى كه وَرَع ندارد ، دين ندارد و كسى كه تقيّه ندارد ، ايمان ندارد . و به تحقيق كه گرامىترين كس از شما پيش خداى تعالى ، كسى است كه عمل به تقيّه بيشتر مىكند ، پيش از آن كه قائم اهل بيت عليهم السلام ظاهر شود . پس كسى كه قبل از خروج قائم ما تركِ تقيّه كند ، از ما نيست . « 7 » و در كتاب معانى الأخبار ، از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه ابو بصير سؤال كرد از تفسير قول الهى كه مىفرمايد : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا » « 8 » فرمود كه : « اصْبِرُوا » يعنى صبر كنيد بر مصيبت‌ها « 9 » . « وَ صابِرُوا » ، يعنى با ايشان به صبر ، سلوك كنيد در باب تقيّه . و « وَ رابِطُوا » ، يعنى چنانچه مرابطين حفظ سرحدّ مسلمانان مىكنند به نگاه داشتن اسب و تهيّهء اسباب حَرب ، شما محافظتِ آن كس بكنيد كه اقتدا به او مىكنيد ، يعنى

--> ( 1 ) . تفسير العيّاشى ، ج 2 ، ص 271 ، ح 73 . ( 2 ) . الكافى ، ج 2 ، ص 220 ، 15 ؛ تفسير العيّاشى ، ص 271 ، ح 72 . ( 3 ) . الإحتجاج ، ج 1 ، ص 354 . ( 4 ) . الخصال ، ص 607 . ( 5 ) . عيون أخبار الرضا عليه السلام ، ج 1 ، ص 132 ، ح 1 . ( 6 ) . ج : - « كه » . ( 7 ) . كمال الدين و تمام النعمة ، ص 371 ، ح 5 . ( 8 ) . سورهء آل عمران ، آيهء 200 . ( 9 ) . الف : - « بر مصيبت‌ها » .