سيد علاء الدين محمد گلستانه

347

منهج اليقين (شرح نامه امام صادق ع به شيعيان) (فارسى)

[ پرهيز از دشنام دادن مخالفان ] وَ أحْسِنُوا إلَى أنْفُسِكُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ ؛ « إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ وَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَها » « 1 » . وَ جامِلُوا النَّاسَ وَ لا تَحْمِلُوهُمْ عَلَى رِقَابِكُمْ ، تَجْمَعُوا مَعَ ذَلِكَ طَاعَةَ اللَّهِ رَبِّكُمْ . وَ إيّاكُمْ وَ سَبَّ أعْدَاءِ اللَّهِ حَيْثُ يَسْمَعونَكُمْ ؛ فَيَسُبُّوا اللَّهَ عَدْواً بِغَيْرِ عِلْمٍ ، وَ قَدْ يَنْبَغِى لَكُمْ أنْ تَعْلَمُوا حَدَّ سَبِّهِمْ للَّهِ كَيْفَ هُوَ ؟ أنَّهُ مَنْ سَبَّ أوْلِيَاءَ اللَّه فَقَدِ انْتَهَكَ سَبَّ اللَّهِ ، وَ مَنْ أظْلَمُ عِنْدَ اللَّهِ مِمَّنِ اسْتَسَبَّ للَّهِ وَ لأوْلِيَائِهِ ؟ ! فَمَهْلًا مَهْلًا فَاتَّبِعُوا أمْرَ اللَّهِ ، وَ لا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ إلّابِاللَّهِ . و احسان و نيكويى به خود بكنيد تا توانيد ( ، يعنى با شيعيان دوستان و اقارب ، كه لفظ « أنْفُس » ، عبارت از ايشان است ، نيكى كنيد ) ؛ زيرا كه احسانى كه به ايشان كنيد ، به خود كرده‌ايد از اين جهت كه از كَرَم الهى ، اضعاف نيكىاى كه كرده‌ايد ، ثواب مىيابيد ( و ممكن است كه مراد از لفظ « أنْفُس » كه در اوّلِ كلام واقع شده نيز ، معنى ظاهرش باشد و مراد از احسان خود ، اطاعت اوامر و نواهى الهى باشد ؛ يعنى : تا توانيد ، اطاعت و بندگى به جا آوريد ؛ زيرا كه فايدهء خوبىِ شما و اعمال حَسَنه‌اى كه به جا آوريد ، به شما مىرسد ، نه به ديگرى ) . و و بال و عذاب سيّئات و اعمال قبيحهء شما ، به شما راجع مىشود ، نه به ديگرى . ( و شايد كه معنى اوّل ، ظاهرتر باشد و مراد به لفظ « ناس » كه فرموده : « وَ جامِلُوا النَّاس » ، مخالفان‌اند . و مجامله ، عبارت از مدارات و خوش‌سلوكىِ ظاهر است ، و احسان كه نسبت به شيعيان امر شده ، نيكويىِ ظاهرى و باطنى ؛ يعنى : ) با شيعيان ، به ظاهر و باطن ، خوبى كنيد و با مخالفان ، مراعاتِ ظاهر را ترك مكنيد و ايشان را بر گردن خود ، سوار مكنيد و امر الهى را هم در باب تقيّه ، اطاعت كرده خواهيد بود « 2 » . ( و احتراز و دورى كنيد از دشنام دادن و طعن نمودن ايشان در جايى كه ايشان بشنوند ، بلكه در ميان خود پنهان كنيد ) ؛ زيرا كه وقتى كه شما ، ايشان را سبّ مىكنيد ، سبّ خداى - عزَّ و جلَّ - مىكنند از روى ظلم ، به سبب جهل و نادانى . و سزاوار است شما را كه بدانيد معنى سبّ ايشان مر خداى - عزَّ و جلَّ - را كه آن ، چگونه است ، به درستى كه كسى كه سَب مىكند

--> ( 1 ) . سورهء اسراء ، آيهء 7 . ( 2 ) . ب و ج : « و اطاعت امر الهى در باب تقيه هم كرده خواهيد بود » .