چيزى بخريم . حضرت امام حسن عليه السلام زر را گرفته ، شتر را تسليم نمود . حضرت فرمود كه : بطلب اعرابىاى را كه شتر [ را ] از او خريده بودم . روانه شدم تا قيمت شتر را به او دهم ، ديدم كه حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله در كنار راه ، در جايى نشسته بود كه پيش از آن نديده بودم كه در آن جا نشسته باشد و بعد از آن هم « 1 » نديدم كه آن جا بنشيند . چون مرا ديد ، خندان شد ، چنان كه دندان هاى آسيا آن حضرت پيدا شد . گفتم : خداى تعالى ، تو را خندان سازد و روزِ تو را به بشارت بدارد ! فرمود : يا ابا الحسن ! اعرابىاى را طلب مىكنى كه شتر به تو فروخته ، از براى آن كه زر او را بدهى ؟ گفتم : آرى ، واللَّه ! مادر و پدرم فداى تو باد ! فرمود كه : يا ابا الحسن ! آن كس كه شتر به تو فروخت ، جبرئيل عليه السلام بود و آن ديگرى كه از تو خريد ، ميكائيل عليه السلام بود و شتر ، از ناقه‌هاى بهشت بود و دراهم ، از پيش خداوند عالميان آمده بود . پس آن را در راه خير ، صرف كن و از تنگى مترس . « 2 » و محمّد بن يعقوب كلينى رضى الله عنه از سماعه روايت كرده كه گفت : از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام پرسيدم كه : مردى كه زياده از قوت يك روز نداشته باشد ، آيا مىبايد كه چيزى بدهد به كسى كه هيچ نداشته باشد ؟ و كسى كه قوت يك‌ماهه داشته باشد ، مىبايد چيزى بدهد به كسى كه كمتر از او داشته باشد « 3 » ؟ و كسى كه قوت يك‌ساله داشته باشد ، همچنين به كسى كه كمتر داشته باشد ؟ يا اينها همه از جملهء كفاف است كه هرگاه از آن جا چيزى ندهد ، او را ملامت نتوان كرد ؟ فرمود كه : در اين جا دو چيز هست : يكى آن كه افضل و بهترِ شما ، كسى است كه حريص‌تر و راغب‌تر به احسان و برگزيدن خود بر مردم باشد ؛ زيرا كه خداى تعالى مىفرمايد كه : « وَ يُؤْثِرُونَ عَلى أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ كانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ » ؛ « 4 » يعنى : اختيار مىكند ديگران را بر خود ، هر چند خود ، صاحب فقر و احتياج بوده باشند . و ديگرى آن است كه كسى را بر نگاه داشتن قدر كفاف ، ملامت نمىتوان كرد و دستِ بالا بهتر است از دستِ پايين ؛ يعنى دستى كه عطا مىكند ، بهتر است از دستى كه سؤال مىكند و چيزى مىگيرد ، يا بهتر است از دستى كه چيزى نمىدهد ؛ و ابتدا كن در چيزى دادن به عيال خود . و از حضرت امام محمّد باقر يا امام جعفر صادق عليهما السلام روايت مىكند كه شخصى پرسيد كه : كدام تصدّق ، افضل است ؟ فرمود : آن كه مردى كه چيزى كم داشته باشد ، به مشقّتْ تصدّقى « 5 » بكند . آيا

--> ( 1 ) . الف و ج : - « هم » . ( 2 ) . الأمالى ، صدوق ، ص 553 - 557 ، ح 742 . ( 3 ) . ب : - « و كسى كه قوت يك ماهه داشته باشد ، مىبايد چيزى بدهد به كسى كه كمتر از او داشته باشد » . ( 4 ) . سورهء حشر ، آيهء 9 . ( 5 ) . ب : « تصدّق » .