سيد علاء الدين محمد گلستانه

234

منهج اليقين (شرح نامه امام صادق ع به شيعيان) (فارسى)

وَحْدَكَ لاشَريكَ لَكَ » ؛ يعنى : حمد ، مر خداى را ! اين نعمت ، از توست ، به « 1 » تنهايى . تو را شريكى نيست در انعام . يا : حمد ، مر تو راست تنهايى و تو را شريكى نيست « 2 » . پس حضرت فرمود كه : بر جاى خود باش ! و پيراهن خود را كَنْد و فرمود كه : بپوش اين پيراهن را ! پس بپوشيد و گفت : « الحْمَدُ للَّهِ الَّذِى كَسانِى وَ سَتَرَتِى يا أبا عَبْدِ اللَّهِ ! » ؛ يعنى : حمد ، مر خداوندى را كه مرا كسوه داد و پوشانيد يا أبا عَبْدِ اللَّهِ ! آن كه گفت : « جَزَاكَ اللَّهُ خَيْراً ! » ؛ يعنى : خداى تعالى ، تو را جزاى خير بدهد ! و از براى آن حضرت ، به غير از اين ، دعايى نكرد و بعد از آن رفت . پس گمان ما آن شد كه اگر دعايى از براى او نمىكرد ، ديگر به او چيزى مىداد ؛ زيرا كه بعد از چيزى دادن ، هر بار كه حمد خداى تعالى مىكرد ، به او عطايى مىفرمود . « 3 » و بدان كه از قصّهء نزول سورهء « هل أتى » چنان « 4 » ظاهر مىشود كه چيزى دادن به سائل ، با وجود غايت احتياج خود و عيال ، ممدوح است و بنا بر اين ، صرف نمودن مال در مصرف خير ، مطلقاً ، يا در خصوص سائل با وجود آن كه باعث فقر و پريشانى خود نشود ، خوب خواهد بود ؛ زيرا كه سورهء مذكوره ، چنانچه عامّه و خاصّه روايت كرده‌اند ، در شأن حضرت امير المؤمنين عليه السلام و اهل بيت آن حضرت - صلوات اللَّه عليهم - نازل شد در وقتى كه با شدّت گرسنگى ، طعام خود را به مسكين و يتيم و اسير ، در يك شب يا در سه شب دادند و افطار نكردند و روزه را نذر فرموده بودند . « 5 » و در بعضى از روايات ، وارد شده كه فضّه ، كنيز ايشان ، از جملهء روزه‌داران بود . « 6 » و كلام الهى كه در مدح انصار مىفرمايد : « وَ يُؤْثِرُونَ عَلى أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ كانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ » ؛ « 7 » يعنى : « اختيار مىكنند ديگران را بر خود ، هر چند خود ، صاحب فقر و احتياجْ بوده باشند » ، مؤيّد اين معنى است . و همچنين ، حديثى كه ابن بابويه رضى الله عنه در كتاب امالى روايت كرده كه : حضرت امير المؤمنين عليه السلام داخل مكّه شد . پس اعرابىاى را ديد كه به جامهء كعبه چسبيده و مىگويد : « يا صاحِبَ البَيْتِ ! البَيْتُ

--> ( 1 ) . ب : - « به » . ( 2 ) . الف : - « در انعام . يا : حمد ، مر تو راست . تنهايى و تو را شريكى نيست » . ( 3 ) . همان ، ص 49 ، ح 12 . ( 4 ) . ب : - « چنان » . ( 5 ) . ر . ك : تفسير القمّى ، ج 2 ، ص 398 - 399 ؛ مجمع البيان ، ج 1 ، ص 210 ؛ شواهد التنزيل ، ج 2 ، ص 394 - 397 ، ح 1042 ؛ تفسير القرطبى ، ج 19 ، ص 129 - 131 . ( 6 ) . مناقب أمير المؤمنين ، ج 1 ، ص 178 ؛ ح 103 ؛ وسائل الشيعة ( اسلاميه ) ، ج 16 ، ص 190 ، ح 5 . ( 7 ) . سورهء حشر ، آيهء 9 .