[ حديث ] سوم اصل : [ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَحْيى ، عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ ، قَالَ : ] قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام : إِنِّي نَاظَرْتُ قَوْماً ، فَقُلْتُ لَهُمْ : إِنَّ اللَّهَ - جَلَّ جَلَالُهُ - أَجَلُّ « 1 » وَأَكْرَمُ مِنْ أَنْ يُعْرَفَ بِخَلْقِهِ ، بَلِ الْعِبَادُ يُعْرَفُونَ بِاللَّهِ ، فَقَالَ : « رَحِمَكَ اللَّهُ » . شرح : مضمون اين حديث با كلامى ديگر - كه تتمّهء اين است و به آن ثابت مىشود كه در هر زمانى كسى كه امام معصوم و حجّت باشد لازم است - مىآيد در « كتابُ الْحُجَّة » در حديث دوّمِ باب اوّل و در حديث پانزدهمِ باب هشتم كه « بابُ فَرْضِ طَاعَةِ الْأَئِمَّة عليهم السلام » است . جَلَّ جَلَالُه ، جملهء معترضه است . أَجَلّ ، أَفعلُ التبعيد است و به معنى ظاهرتر و واضحتر است . يُعْرَف ، به صيغهء مضارعِ غايب مجهولِ باب « ضَرَبَ » است . خَلْقِهِ عبارت است از مخلوقى كه بيان كند ربوبيّت اللَّه تعالى را به دليل . عِبَاد ، عبارت است از رُسُل و اوصياى رسل . يُعْرَفُونَ ، به صيغهء مجهولِ باب « ضَرَبَ » است . بِاللَّهِ به معنىِ « بِرُبُوبِيَّةِ اللَّه » است . يعنى : گفتم امام جعفر صادق عليه السلام را كه : به درستى كه من مباحثه كردم با جمعى ، پس گفتم ايشان را كه : به درستى كه اللَّه - جَلَّ جَلَالُه - ظاهرتر و گرامىتر است از اين كه شناخته شود ربوبيّت او به بيانِ مخلوق او ، بلكه بندگان - كه رسل و اوصيااند - شناخته مىشوند به وسيلهء معرفت ربوبيّت او . بيانِ اين شد در شرح حديث اوّل اين باب . پس امام در مقام تحسين گفت كه : رحمت كناد تو را اللَّه تعالى .

--> ( 1 ) . كافى مطبوع : + / « وأعزّ » .