ندارد اصلًا - نه در خارج و نه در ذهن - و تغيير نمىدهد او را زمان‌ها ؛ چه او چگونگى ندارد اصلًا . مخفى نماند كه از اين تقرير ظاهر مىشود كه عطف « وَلَا تَنْقُصُهُ » تا آخر ، بر « بِخِلَافِ الْأَشْيَاءِ » بهتر است از عطف آن بر « لَا تُدْرِكُهُ » ؛ چه آن داخل در حاصلِ آن چه در مستثناى منقطع است نيست . و تتمّهء اين حديث مىآيد در حديث ششمِ باب دوم و حديث ششمِ باب چهاردهم . [ حديث ] ششم اصل : [ مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ ، قَالَ : حَدَّثَنِي عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْبَرْقِيِّ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ النُّعْمَانِ ، عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الزُّهْرِيِّ ] عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عليه السلام ، قَالَ : « كَفى لِأُولِي الْأَلْبَابِ بِخَلْقِ الرَّبِّ الْمُسَخِّرِ ، وَمُلْكِ الرَّبِّ الْقَاهِرِ ، وَجَلَالِ الرَّبِّ الظَّاهِرِ ، وَنُورِ الرَّبِّ الْبَاهِرِ ، وَبُرْهَانِ الرَّبِّ الصَّادِقِ ؛ وَمَا أَنْطَقَ بِهِ أَلْسُنَ الْعِبَادِ ، وَمَا أَرْسَلَ بِهِ الرُّسُلَ ، وَمَا أَنْزَلَ عَلَى الْعِبَادِ دَلِيلًا عَلَى الرَّبِّ عَزَّ وَجَلَّ » . شرح : خَلْق به معنى مخلوق است ، يا به معنى مصدرى است . الرَّبّ : صاحب كلِّ اختيار هر كس و هر چيز . مُسَخّر ( به فتح يا كسر خاء با نقطهء مشدّده ) صفت خلق است و بر اين قياس است نظاير آن . المُلْك ( به ضمّ ميم و سكون لام ) : پادشاهى . الْقَاهِر : غالب بر پادشاهىِ پادشاهان ديگر . الْجَلَال ( به فتح جيم ، مصدر بابِ « ضرب » ) : بزرگى ، به معنى « 1 » بىنقصان و عيب بودن . يعنى : روايت است از امام محمّد باقر عليه السلام ، گفت كه : بس است براى خردمندان به اعتبار اين كه دليل باشد بر وجود صاحبِ كلِّ اختيارِ هر كس و هر چيز - جلّ وعزّ - به معنى اين كه عالَم از فاعلش به تدبير و قدرت و نفوذِ اراده صادر شده ، چنانچه اهل

--> ( 1 ) . ب : - / « به فتح جيم ، مصدر باب ضرب : بزرگى ، به معنى » .