خَارِجٌ بِمَكَّةَ ، فَخَرَجَ إِلى مَكَّةَ وَنَحْنُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام ، فَصَادَفَنَا وَنَحْنُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام فِي الطَّوَافِ ، وَكَانَ اسْمُهُ عَبْدَ الْمَلِكِ ، وَكُنْيَتَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ، فَضَرَبَ كَتِفَهُ كَتِفَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام . شرح : الزِّنْدِيق ( به كسر زاء با نقطه ، مُعرَّبِ « زنْ دين » ) به معنى كسى كه دين او سست است و مانند دينِ زنان است . و مراد اين جا كسى است كه عالَم را قديم پندارد ، به معنى اين كه هميشه بوده و از آفريدگارِ به تدبير نيست ؛ بلكه از واجبِ بالذّات است كه اسبابِ نكردنِ آن را نداشته و نخواهد داشت . پس توانايى بر ترك آن ، نداشته و نخواهد داشت . يعنى : روايت است از علىّ بن منصور ، گفت كه : گفت مرا هشام بن الحكم كه : بود در مصر ، زنديقى كه مىرسيد به او از امام جعفر صادق عليه السلام چيزهايى كه منافى اعتقادش بود . پس آن زنديق بيرون آمد از مصر سوى مدينه تا مباحثه كند با امام عليه السلام . پس برنخورد آن حضرت را در مدينه و گفته شد او را در مدينه كه : به درستى كه آن حضرت بيرون رفته ، در مكّه است . پس آن زنديق ، بيرون آمد از مدينه سوى مكّه و ما با امام جعفر صادق عليه السلام در مكّه بوديم . پس آن زنديق ، برخورد ما را بر حالى كه ما با امام جعفر صادق عليه السلام بوديم در اثناى طواف كعبه . و بود نام زنديق ، عبد الملك بر حالى كه كنيت او ابو عبد اللَّه بود . پس زد زنديق ، دوش خود را به دوش امام جعفر صادق عليه السلام تا به آن تقريب ، سخنى گويد . اصل : فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام : « مَا اسْمُكَ » ؟ فَقَالَ : اسْمِي عَبْدُ الْمَلِكِ ، قَالَ : « فَمَا كُنْيَتُكَ ؟ » قَالَ : كُنْيَتِي أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ، فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام : « فَمَنْ هذَا الْمَلِكُ الَّذِي أَنْتَ عَبْدُهُ ؟ أَمِنْ مُلُوكِ الْأَرْضِ ، أَمْ مِنْ مُلُوكِ السَّمَاءِ ؟ وَأَخْبِرْنِي عَنِ ابْنِكَ : عَبْدُ إِلهِ السَّمَاءِ ، أَمْ عَبْدُ إِلهِ الْأَرْضِ ؟ قُلْ مَا شِئْتَ تُخْصَمْ » . قَالَ هِشَامُ بْنُ الْحَكَمِ : فَقُلْتُ لِلزِّنْدِيقِ : أَمَا تَرُدُّ عَلَيْهِ ؟ قَالَ : فَقَبَّحَ قَوْلِي ، فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام : « إِذَا فَرَغْتُ مِنَ الطَّوَافِ ، فَأْتِنَا » .