ملا خليل بن غازي القزويني
414
صافى در شرح كافى (فارسى)
مِنْ براى بيان مَا است . يعنى : گريه مىكنند به سبب آن مرد ، ميراثها ؛ چون به صاحبان نمىرسند . و دادخواهى مىكنند به سبب آن مرد ، خونهاى ريخته ؛ چون به ناحق ريخته مىشوند و به قصاص نمىرسند . حلال شمرده مىشود به حكم آن مرد ، نكاح حرام ؛ و حرام شمرده مىشود به حكم آن مرد ، نكاح حلال . نه پُر داناست به جواب مسألهاى كه بر او فرود آيد و نه او سزاوار است چيزى را كه از او پيشتر سر زده در جوابهاى مسائل و آن چيز ، دعوى دانستنِ به كار آمدنى است در جوابها و حكم بنا بر آن دعوى . [ حديث ] هفتم اصل : [ الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ ، عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ الْوَشَّاءِ ، عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ ، عَنْ أَبِي شَيْبَةَ الْخُرَاسَانِيِّ ، قَالَ : ] سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام يَقُولُ : « إِنَّ أَصْحَابَ الْمَقَايِيسِ طَلَبُوا الْعِلْمَ بِالْمَقَايِيسِ ، فَلَمْ تَزِدْهُمُ الْمَقَايِيسُ مِنَ الْحقّ إِلَّا بُعْداً ، وَإِنَّ دِينَ اللَّهِ لَايُصَابُ بِالْمَقَايِيسِ » . شرح : مَقايِيس بيان شد در شرح عنوان اين باب . طَلَبُوا الْعِلْمَ بِالمَقَايِيس اشارت است به آنچه ميان مخالفان ، مشهور است كه « ظنيةُ الطَرِيقِ لا يُنافِي قَطْعِيَّةَ الْحُكْمِ » . و مىتواند بود كه مراد به مَقايِيس اين جا ، جمع « مِقْياس » و به معنى آلتهاى قياس باشد . حق ، عبارت است از معلوم به آيات بيّناتِ محكماتِ ناهيه از پيروى ظن . يعنى : شنيدم از امام جعفر صادق عليه السلام مىگفت كه : به درستى كه يارانِ مسائلِ قياسْ كرده شده ، جستند دانش حكم الهى را به آن قياسْ كرده شدهها . پس زياد نكرد ايشان را آن قياسْ كرده شدهها نسبت به حق ، مگر به اعتبار دورى ؛ چه كسى كه راه باطل ، اختيار كرده ، ديرتر به راه حق مىآيد از كسى كه هنوز راهى اختيار نكرده . به درستى كه فرمودهء اللَّه تعالى دريافته نمىشود به قياسْ كرده شدهها .