« و خيبة المنقلب » خيبة - به خاء نقطه‌دار و ياء به دو نقطهء زيرين و باء به يك نقطه - مشتقّ است از خاب يخيب كه به معنى محروم گشته و خاسر گرديده است . و منقلب - به فتح لام - مصدر ميمى است به معنى رجوع و انقلاب ، و مراد به آن رجوع و برگشتن است به سوى خداى تعالى در روز جزا . « من انسان سوء و جار سوء » - به فتح سين بىنقطه - مصدر ساءه است كه به معنى فعل به ما يكرهه آمده ، يعنى كارى كرد به او كه سبب كراهت او شد . و به ضمّ سين ، اسمى است از براى معنيى كه حاصل از مصدر است . و بر سبيل اضافه و فتح سين نيز مىگويند مثل انسان سوء و جار سوء و قرين سوء و امثال آن . « كانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتاباً مَوْقُوتاً » كتاب ، مصدر به معنى اسم مفعول است اى مكتوبا ، چنانچه قتال به معنى مقتول است . و مراد اينجا مكتوب به معنى مفروض است ، و مراد به موقوف ، محدود به اوقات معيّنهء مشخّصه است . « وَ ذَا النُّونِ » يعنى صاحب ماهى كه مراد از آن حضرت يونس - على نبيّنا و عليه السّلام - باشد . و تفسير تتمّهء آيهء كريمه در ادعيهء نافلهء عصر سمت گزارش يافته است « 1 » . « وَ عِنْدَهُ مَفاتِحُ الْغَيْبِ » يعنى : در نزد اوست خزاين غيب ، يا مفاتيح آن . و مفاتيح جمع مفتاح است يعنى كليد . « إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ » مراد به كتاب در اينجا لوح محفوظ است ، و بعضى گفته‌اند كه : مراد به كتاب در اين مقام علم اللَّه تعالى است . « و القادر على طلبتى » به فتح طاء بىنقطه و كسر لام و فتح باء به يك نقطه ، اى مطلبى ، يعنى مطلب من . چنانچه در تعقيب صبح سبق ذكر يافت . « 2 » « لمّا قضيتها لى » لمّا - به تشديد - به معنى الّا است چنانچه مىگويند :

--> ( 1 ) ص 259 . ( 2 ) در نسخه چاپى متن عربى تفسيرى در مورد « وَ كَذلِكَ نُنْجِي الْمُؤْمِنِينَ » دارد كه در هيچ كدام از نسخ نبود ، لذا آورده نشد .