در باب نيّت مبالغهء بىنهايت نموده‌اند ، و زمام كلام را به سر حدّ اطناب رسانيده‌اند ، و درين باب چيزى كه مؤيّد كلام ايشان باشد در احاديث أئمّهء معصومين - صلوات اللَّه عليهم أجمعين - مذكور نيست ، بلكه آنچه از كلام بلاغت انتظام اصحاب عصمت و ارباب هدايت - عليهم الصّلاة و السّلام - مستفاد مىشود بر كسى كه پيروى و تتبّع كلام درر فرجام آن هاديان دين قويم و صراط مستقيم مىكند در بيان وضو و صلوات و ساير عبادات كه تعليم شيعيان عالى مقام و پيروان عظام خود نموده‌اند آسانى و سهولت امر نيّت است و مستغنى بودن آن از بيان ، زيرا كه نيّت امرى است مركوز در خاطر جميع عاقلان در حالت صدور افعال اختياريّه از ايشان ، و لهذا متقدّمين فقهاى ما - رضوان اللَّه عليهم - متعرض بحث نيّت نشده‌اند ، و در كتب فقهى ذكر آن نكرده بلكه جماعتى از متأخّرين فقها در آن باب خوض نموده مبالغهء بىنهايت و غلوّى بىحدّ و اندازه كرده‌اند ، و كلام را به جايى رسانيده كه توهّم آن مىشود كه نيّت مركّب بوده باشد از اجزائى متكثّره مثل ، تعيين نماز ، و آنكه واجب است يا سنّت است ، و اداست يا قضا . و اين كلامى است بىمغز ، و سخنى است بىته كه بحسب ظاهر در لباس آمده صورتى گرفته است . و از جهت صعوبت آنست كه اكثر مردم در وسواس افتاده‌اند و ايشان را نيّت كردن در عبادات مشكل شده است . و حال آنكه امر نيّت نيست - في الحقيقة - مگر قصد بسيط به سوى ايقاع يعنى بجا آوردن فعل معيّن از جهت علّت غائى آن فعل ، و تركيب در منوى است نه در نيّت ، يعنى اين امور مذكوره منوىاند كه نيّت بر اينها واقع مىشود نه آنكه نيّت مركّب است از اينها . و از تركيب منوى تركيب نيّت لازم نمىآيد ، و نمىتواند بود كه اين قصد بسيط در حالت صدور افعال از هيچ عاقلى منفك شود ، و لهذا بعضى از علماء ما - روّح اللَّه أرواحهم - گفته‌اند : اگر چنانچه حق - جلّ و علا - ما را مكلّف مىساخت كه فعل اختيارى را به غير نيّت بجا آوريم هر آينه تكليف بما لا يطاق لازم مىآمد ، چه بنده قادر نيست بر اينكه فعل اختيارى به غير