الشيخ البهائي العاملي (مترجم: على بن طيفور بسطامى)
14
منهاج النجاح في ترجمة مفتاح الفلاح (فارسى)
و كلام بلاغت انتظام امام عليه السّلام منافى آن چيزى است كه علماء ما - رضوان اللَّه عليهم - نقل اجماع بر آن كردهاند كه نماز صبح از جملهء نمازهاى روز است و گفتهاند هيچ كس خلاف در آن نكرده سواى سليمان بن مهران الأعمش كه قائل به آن نشده است ، و نماز صبح را در سلك نمازهاى شب انتظام داده است ، و برين مدّعا استدلال كرده است به قول حضرت رسالت صلّى اللَّه عليه و آله كه آن حضرت فرمودهاند : صلاة النّهار عجماء ، يعنى « نمازهاى روز اخفاتى است » . و ظاهر است كه نماز صبح جهرى است پس داخل نمازهاى شب باشد . و نيز استدلال كردهاند برين مطلب به آنچه روايت كرده است رئيس المحدثين در كتاب « من لا يحضره الفقيه » از امام جعفر صادق عليه السّلام من الملك الخالق كه آن سرور فرمودهاند كه : « حضرت پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم در روز اصلا نماز نمىگزاردهاند تا آفتاب زوال نمىكرده است » پس نماز صبح داخل نمازهاى شب باشد نه نمازهاى روز ، چه اگر داخل نمازهاى روزه بوده باشد حصرى كه از حديث فهم مىشود از حليهء استقامت عارى خواهد بود . و بيرون شدن ازين اشكال بر اين وجه ممكن است كه روايت وارد است باينكه : سائل از قسّيسان يعنى از علما و دانايان نصارى بوده است و او بسيارى از مسائل كه به غير از اكابر علماى ايشان را معرفت به آن حاصل نبوده است از امام عليه السّلام سؤال نموده ، و اين مسأله نيز از آن جمله است ، پس مىتواند بود كه امام عليه السّلام جواب مسائل سائل را موافق معتقد او فرموده باشند ، و اين منافات ندارد باينكه ساعت مسئول عنه در شرع شريف محمّدى صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم و بحسب حقيقت ، مندرج در ساعات روز بوده باشد . و امّا آنچه اعمش استدلال كرده است از قول حضرت پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم كه صلاة النّهار عجماء ، و نماز صبح را داخل نمازهاى شب دانسته جواب گفتهاند از آن علماى ما - رضوان اللَّه عليهم - باينكه : اين تسميه درين حديث از قبيل تغليب اكثر