سخت‌تر و مضرتر است از خود دفع كن با اين كه دفع سبب اين ( يعنى رنج‌هاى آخرت ) را دارى ولى قدرت دفع سبب رنج‌هاى دنيا را ندارى كما اين كه حضرت على عليه السّلام ( به اشعث بن قيس كه در مرگ فرزندش بىتابى مىكرد ) فرمود : « ان صبرت جرى عليك القضاء و انت مأجور و ان لم تصبر جرى عليك القضاء و انت مأزور . « 1 » فاغتتم شبابك قبل هرمك و صحّتك قبل سقمك و اجعل الموت نصب عينك و استعد له بصالح العمل ودع الاشتغال بغيرك فانّ الموت يأتى اليك دونه . » « اگر صبر كنى مقدرات بر تو جارى مىشود و تو پاداش خواهى داشت ، و اگر صبر نكنى باز هم مقدرات مسير خود را طى مىكند و وزر گناه بر تو خواهد بود . پس جوانيت را قبل از پيرى و صحتت را قبل از مرضت غنيمت بشمار ، و مرگ را هميشه نصب العين خود قرار ده و خود را با عمل صالح مهيا و آماده آن نما و از اشتغال به غير خود بپرهيز زيرا مرگ به طرفت مىآيد . » در قول خداوند تأمل و تدبّر كن كه فرمود : وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى * وَ أَنَّ سَعْيَهُ سَوْفَ يُرى « 2 » « نيست براى انسان جز آنچه را سعى كرده و زود است كه سعيش را ببيند . ( مقصود از سعى در آيه عمل انسان و

--> ( 1 ) شرح ابى الحديد ، ج 19 ، ص 192 ( 2 ) نجم : 41