و آرزوها ( ى بى جا ) يش بميرد و نابود گردد ، و هميشه خود را مواجه با مرگ ببيند ، و در اين هنگام است كه تمام جوارح بدنش حالت خشوع پيدا كند و اشك ديدگانش جارى شود ، و زياد گردد حسرت و ندامتش ( از عمرى كه تلف نموده ) . و همچنين خشوع فروتن مىكند بدن و قلب را در مقابل خداى علّام غيوب ، چنان كه ميفرمايد : وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْناً وَ إِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً « 1 » بندگان خاص خدا آن كسانى هستند كه روى زمين بتواضع و فروتنى راه ميروند ، و هر گاه مردم جاهل به آنها خطاب و عتابى كنند با سلامت نفس و زبان خوش جواب دهند . و مرويست كه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم مشاهده فرمود مردى را كه در نماز با ريش خود بازى ميكرد ، آن حضرت فرمود : اگر قلب اين مرد خاضع و خاشع ميبود تمام جوارحش خاضع و خاشع بود . اين روايت دلالت مىكند كه خشوع از افعال قلبست و آثار آن در اعضا و جوارح آدمى ظاهر ميگردد . و سزاوار نيست كه كسى اظهار خشوع و خضوع كند و حال آنكه قلبش خالى از آن باشد . و از علامت ديگر خشوع آنست كه آدمى كمال تذلّل را به خدا داشته باشد به سجده كردن بر خاك ، چنان كه حضرت صادق عليه السّلام اين چنين بود و سجده نميكرد بر خاكى مگر بر تربت حضرت امام حسين عليه السّلام و از صفات رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله اين بود كه پارگى لباسها و كفش

--> ( 1 ) . 63 - الفرقان