دو طينت آميزش داد ، و از اين راه است كه مؤمن ، كافر را مىزايد و كافر ، مؤمن را مىزايد . و از اين راه است كه مؤمن به گناه مىرسد و مرتكب آن مىشود ، و از اين‌جا است كه كافر به ثواب مىرسد و متوجه آن مىگردد ؛ پس دل‌هاى مؤمنان ميل دارد با نهايت شوق ، به سوى آنچه از آن خلق شده‌اند ، و دل‌هاى كافران ميل دارد با غايت شوق ، به سوى آنچه از آن آفريده شده‌اند . 1450 / 2 . محمد بن يحيى ، از محمد بن حسن ، از نضر بن شعيب ، از عبدالغفّار جازى ، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود : « خداى عز و جل مؤمن را از گِلِ بهشت آفريد و كافر را از گِلِ دوزخ آفريد » . و فرمود كه : « چون خداى عز و جل خير و خوبى را نسبت به بنده‌اى اراده فرمايد ، روح و تن او را خوش و پاكيزه گرداند ؛ پس هيچ چيز را نشنود از آنچه خوب باشد ، مگر آنكه آن را بشناسد و بپسندد ، و چيزى را نشنود از آنچه ناخوش باشد ، مگر آنكه آن را نشناسد و نپسندد » . راوى مىگويد : و شنيدم از آن حضرت كه مى فرمود : « سرشت‌ها سه قسم است . سرشت پيغمبران ، و مؤمن از اين سرشت خلق شده است ، مگر آنكه پيغمبران از خالص و برگزيدهء آن سرشت خلق شده‌اند ، و ايشان در اين باب اصل‌اند ، و از براى ايشان افزونى و زيادتى است كه بر غير خود دارند ، و مؤمنان فرع‌اند ، و خلق شده‌اند از گل چسبندهء سخت . و چنان كه در اصل خلقت با هم بوده‌اند و در ميانهء ايشان جدايى نبوده است ، همچنين خداى عز و جل در ميان ايشان و شيعيان ايشان جدايى نمىاندازد » . و فرمود : « طينتِ ناصبى از [ گل و ] لاى سياه گنديده است . و امّا مستضعفان كه عقل پابرجايى ندارند و عداوت با اهل حق در ايشان نيست ، خدا ايشان را از خاك آفريده ، نه گل كه مخلوط بوده باشد از خاك و آب شيرين خوش‌گوار يا تلخ متعفّن . و هيچ مؤمنى از ايمان خود برنمىگردد و بيرون نمىرود ، و هيچ ناصبى از نصب و عداوت خويش دست برنمىدارد . و خدا را در باب ايشان خواست و مشيّت است ، كه آنچه خواهد ، با ايشان مىكند » . 1451 / 3 . على بن ابراهيم ، از پدرش ، از ابن‌محبوب ، از صالح بن سهل روايت كرده است كه گفت : به خدمت امام جعفر صادق عليه السلام عرض كردم : فداى تو گردم ! خداى عز و جل طينت مؤمن را از چه چيز آفريد ؟ فرمود : « از طينت پيغمبران ، و به اين سبب هرگز به نجاست كفر نجس نمىشود » .